Chawnghilh's Blog

Rebeki Manganna —Malsàwmna

Posted in Qualitus : Habitus by chawnghilh on November 15, 2009

 
 

 

Kan thupui hi ‘thawpik—thawvenna’ niin a lang! Mit hmuh si lovah chhûngril lam inbeihna nasa tak a awm tlat a ni! A paitu thinlung a tithlabârin a tiphàwklèk nasa êm êm si! Thàwk làk a har kan tih ve hun lai pawh a nih àwm hi maw! Ching Rebeki a han ruak lo meuh ta mai zawng, duhthusàm suangtuahna vir vèl mai mai ni tawh lovin, a tak tak ram an dai ta a ni si a—Pathianin Isaaka tawngtaina a chhànna a ni miau si ale (Cf. Gen. 25:21)! Tawngtaina chhàna a han awm hian tisa ngawta dawnsawn dàn thiam a har thìn a lo ni! Isaaka’n a hriatthiampui kìlhkèlh phàk bàkah lah—Rebeki chuan (thei-thùr seh ser ser pahin a ni ve ang em le?)—ama nunna hial ànchhia a lo lawh ta ruai mai ni àwm tein a lang!

Eng vàngin maw? “A nau paite chu a kawchhûngah chuan an insual a; tin, ani chuan, ‘Hetiang a nih si chuan, eng vàngin nge ka dam reng le?’ a ti a. Tichuan, LALPA zàwt tùrin a kal ta a.” — Genesis 25:22

Thurùk vawngtu Rebeki : Isaak-a’n hre ve tak maw? Pathian Thurùk chu Rebeki chuan LALPA hnèn atangin a dawng ta! “I chhùlah chuan chi hnih an awm a, I pum chhûng atang ngei chuan hnam hnih an inthen ang a : Hnam pakhat chu hnam pakhat ai chuan a chak zâwk ang a; tin, a upa zâwk chuan a naupang zâwk rawng chu a bâwl ang.” (Gen. 25:23).

Rebeki hming awmzia hi in hre nual àwm e, ‘hruizên valh-zìp thei (loops of a rope)’ tihna a ni. Hruizên invalh-zìp thei ringawt hian awmzia a nei thui lo, ‘hlin fuh emaw phih-awh a neih chat a ngai! ‘Tahzet chuan Rebeki hian hlin fuh chat tùr—LALPAN a ràwlrùk—‘thurùk vawn rùk’ a kawl khiau atang hian a nei ngei dâwn lo’m ni?

Ngai teh, in nihna hmasa thìn leh tuna in nihna thar hi thil inzawm, inhlat lo tak a ni, “A kutin Esauva ke artui chu a chelh reng a,” tih ang chiah tho kha a ni. Mahse, thil inthlunzawm e ti lovin—pakhat chu beidawnnaah, pakhat zâwk erawh chu malsawmna dawng tùr a ni thung!

 U zàwk nge Nau zàwk ?

 Ziakah chuan, ‘Fatìr, mipa chhùlkeu hmasa ber,’ tih a ni. Rokhàwmtu tùr, malsàwmna rochung ngei tùr a ni. Mahse, he phìr unaute chungchângah hian LALPAN remruatna mak dangdai tak Rebeki hnènah a tiam nghet tlat mai! Rebeki khàn fin vertherna avângin a fa chuam bîk Jakoba tân thil a lo tihlawhtling emaw i lo ti palh ve hlauh ang e, hetiang hawi hian mi tam takin an sawi tehchâwk thìn zu nia! Mahse, ngaihtuah chiang lehzual rawh—hruizen invalh-zìp thei-i chuan hlin fuh chat tùr thurùk, zàm hauh lovin a lo vawng ru reng a ni zàwk lo’m ni?

Esauva leh Jakoba : ‘Sa pèl thiam tak (hunter)’ tiin Esauva mizia chu ziak a ni a; ‘mi ramvachal’ tiin a tuihnih leh kher a (cf. Gen. 25:27). He a tuihnihna tawngkam, Mizo tawnga min dahsak dàn hi mak in ti vein a rinawm! Inhmeh vak lo in ti ru ve ngei ang. Sàptawng chuan, ‘man of the field’ tih a ni a; ‘khawvèl mi,’ tia dah a inhmeh zàwk lo’ng maw? “…. of the field,” tih hi Matthaia 13:38 kan en chuan ‘khawvèl’ sawi nân a hmang a—”Lo chu khawvèl hi a ni,” a ti.

Ngai teh, sapèl-mi (hunter) tih hi Genesis 10:8,9-ah kan lo hmu sil tawh bawk a; Nimroda (a hming awmzia hi hel, phiarrutu tihna) leh Esauva chu ze put thuhmun—hèng mite pahnih bàk hi chu tu’dang mah sapèl-mi tia Bible-in a sawi belh an awm tawh lo. Esauva, sapèl-mi chu khawvèl mi, inngaihhmang (Cf. Hebrai 12:16) a ni! Nimrod-a nunram leh khawvèl mi a nihna inkawp atang chuan a ril a tâmin a kua a lo ruak ve teh a ni awm e. Dàn bawhchhiaa Kanaan hmeichiate nupui a nei zui ta (kan inbih ve nân—sâwnthlàk, vestry, inrùk, vawk talh hnan ngai hial khawpa inluhkhung (Lai-ho zîngah pawh) —Israel-te hmêlma kumhlun Edom-ho thlahtu kha—Esauva hi a ni (Cf. Gen. 36; Malakia 1:2-3).

Isaaka inchhûngkhurah chaw bàr tùr ting chu a awm ve ngei dâwn lo’m ni? Engati nge a ril a tàm? Thlarau lama riltàm tuihàlna zawng a nei ve a ni. A va khawngaihthlàkin a va lainatawm tak èm!

“Esauva chu ram lam atangin a lo hàwng a,” tih kan hmu leh a; ram lam atangin a lo hàwng a tih pawh hi, ‘khawvèlna atanga rawn chhuak,’ ni thei àwm a ni ve ang em?— ‘came in from the field (Gen. 25:29)’ tiin sàptawng lama ziak a ni. Englo sen chhum kawi ei a chàk ta tlat mai! Khawvèla ringtu tam tak te hian, ‘chaw sen’ hi a ni lo zâwngin an ei ve bawk thìn tih kan hria! Inngeih loh nàn chaw sen a ei theih hi a va pawi tak èm! Lal Isua thisen leh taksa pawh hi engtia eia in tùr nge ni ta ang le? Inchhìr a sàwt tawh lohna —tanhmun kawlàwk a awm ve thei ni àwm a ni (Cf. Hebrai 12:16,17). Mahni kalna kawng ngei pawh mahniin a kih hnawk theih a ni. Thenfai a har teh thìn a nia! Then fai puitu emaw thensaktu mi dang an mamawh châwk thìn!

Jakoba ve thung hi—‘mi ni chuah,’ tia a mizia tàrlan a ni ve thung a; sâptawng chuan, ‘plain man, mild man’ tia dah a ni. A kâwlhrâwng hawng hawng lo hle tih a lang. Ram lamah ni ve lovin, puan ina khawsak nuam ti mi a ni. ‘Plain’ tih chu Hebrai tawng chuan ‘tam’ an ti a, tha famkim, dik leh ngil sawina a nih thu Strong’s Concordance # 8535 kan bihin kan hmu thei a ni. ‘Mi ni chuah’ tih ai chuan ‘dik leh ngîl’ tih ni tlàng nghàl hrawih mai se, kan man thùk deuh zâwk ngei ang le.

Anhnah/thlai aia hâng—‘a ti leh ruhkawl,’ ngaina zàwk tafam chu—Isaaka chuan Esauva chu a chuam a; Rebeki erawh chuan LALPA thurùk a kawl avàngin Jakoba chu a chuam ve thung a ni.

Unau an inchingpawr nge an inchingfel?

LALPA remruat dàn a inmung ru tan ta! A lehlam zâwnga ngaihtuah chuan an inchingpawr ni te pawhin a lang; an inching fel ni thei pawhin a lang tho bawk si! Khawvèl atanga rawn kìr, chau leh riltâma chuan a nau—mi fel takin a kawl lai chaw sen chu eisak a duhin, a chil a pùt a ni! Jakoba chuan, “I fatìr nihna mi leitîr zet la le,” a ti si (Gen. 25:31).

Thi lek leka inchhâl Esauva chuan, “… fatìr nihna mai hi ka tân engnge sàwt ang?” a ti ta! An unauvin an inching fel ta mai a. Lam-thuampui pahnih a lo insial kaw chiang ta!

Esauva chuan a fatìr nihna chu ngainèpin—a nau Jakoba zàwk chuan fatìr nihna chu a lo chang fel ta (Gen. 25:33). Jakoba khàn a nu a hrilhrùk ve ngei a rinawm em? Isaaka kha chuan a hre vak lo tih a lang reng mai! Rebeki thurùk rawn tihphuisui chhoh nân rahbi hmasa chu a rawn intuk tan ta!

Hun a lo inher liam zèl a : Isaaka a lo tar-zûr ve ta hle mai, thih hlauhthàwnawmah dingin a inhre tan ta tak tak a. Ni khat chu a fa û zàwk chu a hminga kovin, “…. ram va chhuak la, sakhi mi va kahsak rawh; tin, ka thih hmaa mal ka sàwmsakna tùr chein, ka duhzâwng takin chawhmeh tui takah mi siam sak la, ka ei tùrin ka hnènah rawn la rawh,” (Gen. 27:3-4) a ti ta.

Esauva’n a rilru leh thlarau zawng zawnga beih a tum chu—a luankawr sawnsakin a awm dâwn tih a hre phàk lo! Ngai teh, Rebeki’n a pasal Isaaka kamchhuak a lo hre ru kiau mai si! Hruizên invalhzìpi (Rebeki) chuan hlin fuh chatna tùr HUN remchâng—bawhpelh hauh loh tùr a melh ta—LALPAN a tiam làwk chu hlah a tum lul lo. Kèl no pahnih tha tak chu talh tain—chhûngkaw-nu ber chuan a pasala tui tihzâwng leh a rawng bàwlsak dàn mawihnai tak ang khân a rawng a bàwl chhunzawmsak a. Jakoba nu chuan kèl vunte chu a tùl nia a hriatna lai laiah—Jakoba nghâwngah, a bânah te a rawn phah vàwt thlawp thlawp mai a. A pang saâ a tidai hran lem lo! Heti te hian han zèldin ve chhin teh—Jakoba hmulthi tiding ur urtu ber chu a hmul lem invuahchawp a thluam khawng deuh fua mai tùr si chu a ni! Dap chian vèla a han awm tùr meuh chu a zàm ve ram ram hle. A pa ngaiha bumtu han nih hmingchhiat pawh a hreh hle. “… malsàwm ahnèkin ànchhia indawntîr mai ka ni ang asin,” (Gen. 27:12b) a ti; mahse, a nu Rebeki huaisenzia hi chhinchhiah teh.

Inbumnaah a ngai lo va, verthernaah a ngai hek lo—mihring remruatnaa thil ti mai mai a ni lo tih a inhria a—Pathian Rorèlna a ni tih a hriat chiana a vawn reng avàng zàwk khân a fapa pawh heti hian a fuih thatho ta, “Ka fapa, i ànchhe dawn tùr chu ka chungah awm rawh se …” (Gen. 27:13) tiin. Hei hi that zâwkna tùra hmangaihte tâna inphalna nun chu a ni! A va han mawi tak èm! A tha tùr atân i inphal ral rak ve ang aw le!

Tu zàwk nge i nih? Tar, mitdel—Isaaka a fîmkhur hle. Isaaka kamchhuakte hi chîk ngun teh, “… tu zàwk nge i nih?”; “… engtizia nge i va rawn hmu hma teh thut ve le?”; “… lo hnai teh, ka lo dap vèl teh ang che, ka fapa Esauva i ni meuh nà emaw”; “A aw chu Jakoba aw a ni si a, a kutte erawh chu Esauva kut a ni si …”

Karei! Karei! Isaaka hian a fapa kamchhuak ngaithlain—a tu zàwk nge a chìk chiang a. A hun thuah a chawpchilh deuh nia a hriat avàngin a ringhlel rum rum bawk. Hmin zàna ti chu a ni bîk lo! Mita a hmuh theih tawh loh avàngin a kutin a dap chiang lehzèl a, a beng hriatna zawngin aw chhuahtu chu a hre dik! Hetih hun lai chiah hi a ni—HLAUHTHÁWNAWM anga lang chem chem, hun rei lo tè chu! Mahse MAL- SAWMNA chu mitkhap kâr chhûng leka thleng thei mai tawh tùr a ni si! Inpeih ve tawh rawh u le!

Genesis 27:23-naa, “chutichuan, mal a sàwm ta a,” tih thu tawi tè hi han chhiar chiahin—a chhiartute tân pawha thawpikpuina a veng ta huai mai! Ngai teh, Isaaka chuan a hnâr a han lèn leh a, Jakoba inbel —SILHFÉN chuan Esauva rim a nam ther ther ngei lahtak a—têl rimtui nge zakkha rim? A chiang mai alàwm … LALPÀ malsàwm ram rim ngei a ni! Malsàwmna an inhlàn fel ta —

Ngai teh, ka fapa rim hi — Gen. 27:27-29

 A kuhmùm thìn kha—a pâr parh ta! Khuai leh phèngphehlepte’n a zû an rawn tlàn tan ta!

Lalpan a tungding ve dâwn che : Pai lai nau-phìr insual ve mêkte (hmuh theih lova insual) hi eng dang kan ni lo —Judate Thurochhiah leh Messia Chanchin Tha innghawk mèk (mithmuh theiha inpin- danna) hi a ni dâwn lo’m ni? Mahni leh mahni invawchau dèr tawh i nih pawhin Rebeki angin, “LALPA zàwt tùrin kal ve rawh.”

Anin Chanchin Tha Thurùk chu a lo hrilh ve ngei ang che. Tùnah hian Pathian Thutak dik tak chu kawltîra awmte pawh in awm tawh avàngin làwmthu sawi rawh u. Rebeki angin LALPA thurùk chu vawng ula, a hun tak zèlah zàm lo leh huaisen takin hlîng fuh ve ngei thîn ang che u.

Thutiam-fa Isaaka nupui Rebeki ang khân Kohhranhote hi Thutiam-Fa —Messia Isua, Moneitû Mo thianghlim kan ni ve bawk e. Thurùk dik tak chu vawng ve ngei a; hlah lova hlîng fuh chattu kan nih a ngai ve ta. Isaia 58:14b kan enin engemaw avànga làwmman chu, ‘I pu Jakoba rochun thilin ka chàwm ang che,’ LALPAN a tih … tlar tawi tè, làwmawm tak si kha hre reng rawh.

Genesis 27:27-29 khi i dam lai chhûng hian i chunga malsàwmna rawn thleng tùr a ni ve dâwn tawh bawk asin! Malsàwmna thuah-hnih Jakoba khàn a dawng a—Fatìr dinhmun tha leh a hnua Malsàwmna te kha! A leia lei a nih bàka hrilhlàwknaa thil thleng a nih kha. Messia thisena lei kan nihna hi hrilhlàwk leh duanlàwk tawh a ni! Fatìr piang hmasa ber LAL IESUA zârah malsàwmin lo awm zual zèl bawk ang che u.

Jakoba Malsàwm dawn dàn hi thlìrkir leh fo thìn ila; phû loh malsàwmna LALPA ruatlàwk—THUTIAM tling a nih kha! Abrahama hming hi Bible-ah vawi 300 aia tam hret kan hmu a; Isaaka hming vawi 130 chauh—Jakoba (Israel-a) hming hi zawng vawi 2,500 vèl zet a awm asin! Jakoba kha Messia zâra kan dinhmun duhawm tak entîrlàwkna a ni e—Israel thar; hnam (race) ni lovin, khawngaihna (grace) zàwkin le!

Khawvèl min chhandamtu kha nausên anga a rawn pian chhuah theihna tùrin Persia Lalramah pawh Juda-te’n tan an lo khawh hlawhtling tawh a—sakawr chak ber ber te pawh âwm phuan suah suah, thlan tui puarpawlêng thlâwk chuai chuai khawpa hmanhmawhin an lo hlap lîm ve tawh thìn tih in hria e; tùnah ve thung erawh hi chuan Pa Pathian Yahweh dinglama kan Puithiam Lalber Isua Krista, lei taksa a put laia a thihna leh thawhlehna—kan thlarau damna tùr a thlàwn liau liauva min pèk CHANCHIN THA TLUANTLING HUMHIM MAI BÁK A, PUANCHHUAHNA ZAU ZÊL TURA KAN DINCHHUAHPUI HLEN VE THEIH TAWH NÂN he chhuan duhawm—unau leh unau inkâra tihduhdahnaa an diriamte u, naupang zâwk niah inngai phal ula—vawiin hian malsàwmna in dawng ve ta.

Pathian Thlarauvin chakna thar a pe ta che u a nih hi! Kan thinlunga Lal Isua a rawn inpuanchhuah belhchhah zual zèl nân A kohhrante hian a koh mêk ve thote chu i tawngtaisak bawk thìn ang u. Bul tan thar nân tlai lua a awm lo—bul tan thar loh hi tlai chhiatna a ni zàwk e.

“Thlarau dik tak chu, a lo thlen hun chuan, THUTAK ZAWNG ZAWNG-ah chuan a hruai lùt ang che u.”  — Johana 16:13a

Nang zàwk kha i inpeihfel tawh em? Kum AD 200-300 inkâra Juda-te Thurochhiah siam thar thenkhatte kha thing thlain, “I SIM ANG U, PATHIAN LALRAM CHU A HNAI TAWH TAKZET E, LUNGRUAL TAKIN LALPA RAWNG I BÂWL ZÊL ANG U.’ Lalpan malsàwm che u rawh se

LALPA malsàwm ram rim ang a ni:
Tichuan, Pathianin vàn daifîm leh,
Lei thatna leh,
Buh tam tak leh uain tam tak pè che rawh se:
Hnam hrang hrangte’n chibai bùk che rawh se:
I unaute chungah lalah awm langin,
I fanute’n chibai bùk che rawh se:
Ánchhe lawhtu apiang che chu,
Ánchhe lawhin awm sela,
Malsàwmtu apiang che chu,
Malsàwmin awm rawh se.

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: