Chawnghilh's Blog

Mi tuemaw (A certain man)

Posted in Qualitus : Habitus by chawnghilh on December 6, 2009

“Mi tuemaw …” tih Thupuia han hman ve tâk ngawt mai chu!

P. S. Chawngthu chuan,
… A sakhming hmêl hre bil lo mah ila,
Tawng leh hian ka mawi ne maw,
Saw lamtluang a liam ta e,
Suihlung lèntu ber chu
Chhîngkhual Lènmawii….

a’n ti hnèp mai a! Suangtuah zui veng veng tawh mai tùr thil min chhawp chhuahsak thiam kher mai! Tùn tumah hian suangtuah zui ve ngei tùr atân ‘MI TUEMAW’ tih leh a behbàwm thil ngaihnawm leh bengvàrthlàk i chhui ve teh khiah ang u.

Mi rethei nge hausa, hmèltha nge hmèlchhia? Mi lu-zo nge huihphai? Hmeichhia nge mipa? Mi rinawm nge Dàwthmang? ‘MI TUEMAW-a’ chanchin kan pehhèl chho chiam dâwn!

Thu ka ziak ve rèng rèngte hi a chhiartuten ngaihnawm an tih thu leh bengvàrthlàk an tih thu hi zaa pahnih vèl hi chu ka dawngkìr zauh thîn. Ngawihbo pil engzât tak awm ang maw? Theka-a lo commission chak êm êm pawh engzàt tak awm bawk ang maw? Theihnghilh nghàl leh vat engzât tak awm cheu ang maw? A ziak kawl thaa —a hun taka phawrh leh chat chat a, râlthuam tha tak anga hmang zui thiam engzât tak awm bawk ang maw? Suangtuah zui veng veng tùr thil a tam thei phian mai!

Bible-ah hian a certain man (mi tuemaw), a certain woman (hmeichhe pakhat), a certain king (lal pakhat), a certain ruler (rorêltu pakhat), a certain Jew (Juda tlangvâl pakhat), certain men (mi tute emaw) tih aduang hi a lang ther fiap fuap a ni tih i hai lo. Belhchian poha ngaihnawm zual, ngaihtuahna tizau thei tak vek an lo ni asin! Nazareth Isua pawh khàn tehkhin thuah a chelek zèk! Tin, MI TUEMAW han tih tâwng mai pawh hian a hâwl zau (universal) hrep mai a… a tihchi viau!

Genesis 37:15 thu ber kher hi tùn tum kan thupui —ngaihtuahho atâna rawn chhawp chhuah bîka neih chu a ni ta a. I hriat angin Jakoba (Israel)-a chuan hmeichhe pali atangin fapa 12 a nei a, hetiang hian a fapate leh an hringtu nute lo thliar phek phek ila —

1    Leaii fa bîk te Reubena, Simeona, Levia, Juda, Isakara, Jebuluna.
2     Bilhaii fa bîk te —Dana, Naphtalia.
3     Zilpaii fa bîk te —Gada, Asera.
4     Rakili fa bîk te Josefa, Benjamin.

Jakoba khàn Rakili a neih theih nâna a hèl reizia (Gen. 29:20) atang ngawt pawh khân hmangaihna namai lo tak chu Rakili’n a hrinsak Josefa leh Benjamin-a te chungah hian a awm lo thei lo. Josefa chu ‘tarlam fa’ nih fàwmin, a pan a duhsak chungchuang bîk a —kawrfual rawng ze hrang hranga thui a pe bìk kher (37:3) tih pawh kan hria. Heta tarlam fa a tih, Hebraiho tawngkauchheh (phrase)-ah phei chuan ‘fapa fing —kum phù lova fing leh thlîr zau’ tihna a ni. (Literally rendered, it is ‘son of old age to him’ —Hebrew phrase for ‘a wise son’ —one who possessed observation and wisdom above his years. (Jamieson, Fausset, and Brown Commentary, Electronic Database. Copyright (c) 1997 by Biblesoft)

Khatih hun lai khàn Josefa chu kum 17 mi vèl a ni a (37:2); Dana, Naphtalia, Gada, Asera (Bilhaii leh Zilpaii fate) a kawm bîk hun lai a ni a; Leaii fate a rual pha lo deuhvin, kawm atân meuh chuan an lo ràwva deuh lam mah pawh a ni mah na! Tin, Bilhaii hi Rakili bawinu a lo ni kher bawk a; inngainat zuina a awm thûk deuh pawh a ni mah na le! A ûte sual thuthang Josefa hian a pa hnèna a thlen ngam phiar phiar tlat avâng hian huat a hlawh zual tan ta pang a (37:2-4). A fel luat kha amàn a chèp phah ve ni te pawhin a lang! Ngai teh! Aigupta rama sala hralhtute zîngah mitpual Leaii fa bîk —Juda leh Reuben-a te,  Simeona hmingte a langsàr bîk tlat zu nia! Anni hi kan chhui chiang bìk dâwn nia!

Chumai bàkah, Josefa hian mangnung (prophecy) a la nei zui ta cheu si; chu zet chuan thìkthu a tipunlun sosâng zual hle (37:5-11). A mumang lah hi Pathian atanga a dawn ngei a nih thu a inziak nghàl mai si lo! Amâ nu Rakili chu sawi loh, Leaii paw’n a mumang thlen dikna —Aigupta Prime Minister a nih kha a chhim ve hman ta chuang hek lo! Tin, a mumang a thlen dik hmaa hun khirh a tawn zawng zawngte kha mumangah a hmu tel kher bawk si lo!! Anmahni hun lai theuhvah Josefa te, Daniela te, Hmangaih Johana te khàn ze thuhmun an lo nei hlawm a ni ber awm e.

Ka lung tilêng bâng thei lo, ka ràwlrùk (share) châk ve êm êm che u chu helai Bible châng hi a ni —
“Va kal ta la, i ùte chu an dam emaw, ran rualte pawh an dam emaw va chian ta la, chanchin mi rawn hrilh leh ang che …” (37:14) tih thu mawlh mai hi!

Jakoba hian a fate, ram hla taka khawsate kha a ngaihven ve zawng a ni! An ranrualte pawh a ngaihven tho bawk tih a lang! Annin an pa kha an engto loh nasat vei nèn! Tin, Jakoba kha fa duat tak e ti lovin, duatsual chi erawh chu a ni si lo a nih hi! A fapa duat hi a tîr hla thei vawn vawn èm mai! Sekem thleng tùrin a lo berah mêl 60 —chuta tanga Dothan chu mèl 16 vèl zet kal a la ngai! Ani Josefa lah hi a pangchang chhe lo hle mai maw! Tirh a hnial lo tih a lang reng! Josefa khualzinna kawng hi —a MAL TEI, a MAL TLAT hle thìn tih i man chhuak thiam ngei ang; Nazareth Isua zin kawng a hmuh thiamtîr ang che.

Chanchin an inhrilh leh har teh asin! Kum tam kum tam a tla hman a! Zângkhua hial pawh mihringte suangtuah phàk bàk bàkin a bungbu hman ta zu nia!

Kìr leh lawk ila, Ngai teh! Josefa kha Hebron ruam atangin kawrfual rawng mawi ze tin nei hain a chhuak ta …  Sekem (Sekem awmzia hi koki [shoulder]) —a va thleng … a unaute an lo awm dèr si lo! Palestina rama beràm rual phùllênga an tlatchhuahtîr hun lai hi i hre chiang tawh viau awm e … October chawhnu atanga March chawhma lam inkâr hi Josefa fehchhuah hun a ni lo tih pawh i hre chiang mai lo’m ni?  Ngai teh! Khatia hrilhhai taka a awm lai a, phùla a hawihaih kual vial vial lai khân MI TUEMAW-i’n Josefa chu a rawn phàwk ta hlawl mai — he mihring hi thudik sawi mi a nihzia chu — Dothan hmuna a ùte an kal thu hrilhtu a ni ta tlat mai! Duh se chuan Josefa kha a biakbum hal hal thei; mahse, he ‘MI TUEMAW-a’ hi LALPA thil remruatnaa mi pawimawh tak a ni tih kan chiang kuar kuar em le? A chanchin chipchiar zâwk —kha mi hun hma lam leh hnu lama mi kha chu Pathianin a hre chiang ang! Kan hre kimchang phak ve ta si lo! A tih chhun tè kan hriat chian chinah erawh chuan —mi dik, kawng dik taka tanpui ngai tanpuitu a nihzia kan hmu! He MI TUEMAW-a hi Leaii, Bilhaii leh Zilpaii fa suaksual tak te ai kha chuan THLANAWM làwtlak a ni zàwk!

Kan Thupui chu kan puah zo ta dèr mai le! A va tawi tim tem si èm! Kan la kham hman mawlh rih si lo.

MI TUEMAW-a’ atanga thu dang ngaihnawm leh bengvàrthlák rawn inlalâwn chho ta hi rilru leh thlarau zawng zawngin i lo ngaihven tlàng leh teh zàwk mai ang u.

Ka thusawi ngaithlatu nu pakhat chuan, “I thu sawi leh thuziak hi a C.I.D. viau zêlin, a MOSSAD ru tlat thîn!” tiin min bâwl phuan der ve liam a, eng emaw kan an zêl dâwn le? (Chu nu chu motor accident-a a boral tawh thu tlai-khawhnu-ah min rawn hrilh).

Chhiartu duh tak te u ….

“…Chanchin mi rawn hrilh leh ang che….” (37:14) tia Jakoba’n a fapa Josefa a chah thu leh kum engemaw zât lai (a lo berah pawh kum 20) liam hnu a, beisei a bo vek tawhna piah lamah, “Rang takin ka pa hnènah han kal ula, a hnènah, “I fapa Josefa chuan heti hian a ti a, Pathianin Aigupta ram zawng zawng hotuah mi siam ta; ka hnènah lo chhuk rawh, rei rawn rial suh,” (Gen. 45:9) tia a chah ve leh ta te hi!

Josefa unauten an pa hnèna  thu an han thlen dàn, “Josefa kha a lo la dam a, Aigupta ram zawng zawng rorêltu a ni,” (Gen. 45:26) tih tawngkam hi beiseina beidawng a chang laklawh tawh a ni ang e,  —Jakoba’n a va’n awih lo chiang vai vai èm (cf. 45:26)! Nimahsela, hun thar rawn inher chhuak zèlah, Israela’n a fapa Josefa hnèn ngeia, “I hmêl hmuh hi ka beisei tawh lo va, nimahsela ngai teh, Pathianin i thlahte hmêl lam pawh mi hmuhtîr ta a nih hi,” (Gen. 48:11) a han ti leh thei ta hi a va ropui lulai tak èm!

Kum 17 mi vèla bo pil ta kha, kum 40 mi a nih vèlah chhùngkua an han inhmu khàwm leh ta chu …. an nunkhua kum 20 emaw zàt kârtlaa mi han chhui khàwm vèl chu tûn tuma kan thupui chherchhuan hnihna ni mai teh se.

* Dothan a rawn thleng — Thlasik a ralin Beràmputen  thâl chho Abib thlaah an beràmte an tlat chhuahpui  leh thîn a! Ram an chìlphùl dàn azirin hnimphùl chawrno leh tui tamna a tahtawl te tein an zuan lâwr châwk thîn! Dothan awmzia hi tuichhunchhuahte tihna zuk nia! Saruaka Josefa an paih luhna khuarkhurum kha i hai lo! (He lai chhehvèlah vék hian Samari hmeichhia leh Thuthlung Thar Josefa ve pawh tuichhunchhuah bulah an inhmu chat asin). Hmàn lai bi-ah thil rawn inchhawng a han awm chat chat hian hriat fiahna a tichiang thìn ngai e. Josefa khàn a ûte a ùm tàwk tàwk tak naa, a ûten an lo hmuhin amah thah tùr thu an lo phiar ta si! Ran chaw leh tui tlan tha mah se, beràmpute rilru erawh zawng …

“En teh u, mang neia chu a lo kal saw. Hawh u, that ila, khuarkhurum pakhatah i thlàk ang u khai, tin, ‘Sakawlhin a seh ta,’ kan ti dâwn nia; tichuan a mangte chu engtin nge a awm kan la hre mai ang,” an inti hlawm a.                                      — Gen. 37:19, 20

Chìk teh, ‘MANGNEIA’ tiin an elsèn! An ko el, an diriam! A nei ngei reng e.

Genesis 37:21 i chhiar thlàk zèl chuan Leaii fa û ber Reuben-a rilru dèk dûkah hian thil ngaihnobei ru tak chhinchhiah reng chàk i nei mawlh ang le! (A naute a thunun zo thlàwt lo tih erawh i hai lo). Phiarrùknaah khân a tel ve chiang chiah lo nge —a inzùk leh deuh ni ang âw? Reubena chuan chu chu a lo hria a, an kut ata a chhanchhuak a; “A thah èm chu i that suh ang u,” a ti a. Tin, Reubena vèk chuan a pa hnèna hruai lehna tùrin an kut ata chu a chhanchhuah theih nân, an hnènah chuan, “Thisen chu chhuah suh u; thlalèra khuarkhurumah hian thlàk ula, kut zawng a chungah thlàk suh u,” a ti a (37:21, 22). Lo ngai reng mah rawh, he a thu sawi hi kum tam a liam leh hnu thlengin Reubena hian a vawng reng asin!

Thu buluk leh ràpthlàk pui pui kâra thu zaizàp leh thu nêm rawn mawm ve zauh hi hriat reng a nuamin —pai a hahdam bìk thîn ngai e!

Aw! Josefa! I kawr ze mawi an hlihsak ta mai che maw!! I kawr rawng mawi tak kha i pa’n mawi tàwka a ngaih — i unauten rawng dang pakhatin an belhchhah ta mai maw! Belhchhah ang hmiang —i ha nawn dâwn tawh chuang hlei ne’m! Pawhthlèr hniar vek tawh chu a hàktlàk tawh chuang lo’ng e!! A aia thawmhnaw ropui i la sin dâwn alawm le!!

A va mak ngai èm! Aw Josefa, i thawmhnaw special kha i ùten i pa tihder nân an hmang a; Potiphar-a nupui pawh khân a pasal tihder nân bawi i nihna thawmhnaw thar kha a chelek zui amaw! A lova mak ngai ve le!! Luruh hmuna a laia an khenbeha hnuaiah khân a silhfen-a in-gambling buai fè fènate kha hriatchhuah a manhla phah e!

Mitpual Leaii* fate hi rin ai tak chuan an meng fîm fiah!! Juda pawhin a rilru a thuai her leh ta hret! *Mizo Bible-ah chuan ‘mit pawl’ tih a ni a —mahse, “clouded, weak,” tih te Bible hrang hranga hman a nih tam zàwk avàngin ‘MIT PUAL’ tia rawn dah luih a ni e.

Kan nau kan thah a, a thisen chhuak kan zèp chuan engnge hnemhnànna awm ang? Hawh u, a chunga kutthlàk lovin, Ismael-ho hnènah sâwn i hralh zâwk ang u; amah hi kan nau, kan tisa ngei a ni si a, a ti a. Tin, a unaute chuan a thu an zàwm ta a.                 — Gen. 37:26, 27

Josefa chu Midian-ho, Ismael-ho sumdâwng hnènah tangka sawmhnihin an hralh ta! Reubena leh Juda-te inthiarfihlìm dàn hi lungruala ti dùn an ni chuang lo. Jakoba fate rilru darhsarhzia a lan  fiahna mai a ni! Hralha rawttu hi JUDA a ni; kum sàng vèl zet a veileha Nazareth Iesua hralhtu pawh kha JUDA hming ang deuh putu ve tho (Grik : Judas) a nihzia man thiam ang che! Tin, Juda hian agenda thar a rawn putluh lai hian Reubena hian a unaute zîngah chhùn chaw a fàk ve lo niin a lang. Josefa nunram chu beidawnna leh epna thuahthìp tak tak kârah a awm ta. Khuarkhuruma Josefa an paihthlàk lai hian tui ti takin a unau dangten chaw-chhùn an fàk theia maw?

Tin, Reubena chu khuarkhurumah a lo kal leh a, tin, ngai teh, Josefa chu khuarkhurumah chuan a lo awm ta lo va …. (Gen. 37:29). Reubena âwm veilam lungphù a nasat dup dup dàn tùr chu!

A naute hnênah a kal leh a (Gen. 37:30); “Taitea kha a awm ta lo; kei hi khawiah nge ka kal tâk ang le aw?” tiin mixed-emotion (rilru chi-ai) takin a awm a ni tih a hriat hle.

Jakoba chuan a fapate atangin BUMNA kawrfual tet ze tial pawr tak KEL thisen kai a dawng zui ta! Hetih lai, a dawn lai chiah hian a naupan laia a nu Rebeki nèna KEL hmang ve vèka a pa Isaak-a an biakbum dàn kha (Gen. 27:9; 24,25) a thinlungah a lang mai chuan a rinawm si loh! Kum tam tak hnua a hriatchhuah in ring emaw chu le?

* Jakoba fapa duat kha ram danga Saltâng mai a ni ta rih — Ishmael-ho kha lâp ùma sumdâwng an ni ngei mai —an thil commission vete pawh englo rimtui (spiceries) leh Gilead thinghnai damdawi a ni. Josefa hi engzât hlêpin nge an hralh zui leh tâk ang âw? A har lo! Leviticus 27:5-ah chuan mipa kum 5-20 inkâr man chu shekel 20 a nih thu leh sal/bawi man bithliah erawh chu shekel 30 a nih thu Exodus 21:31,32-ah kan hmu! Mihring meuh an han inhralh hi chuan —SAL nunram ràpthlàk a ni thîn tih i hai lo. An man azirin SAL tùra hralh an nih leh nih loh i hrethiam thei tawh mai ang.

Josefa maw! A hming awmzia pawh hi Thlamuan tihna a ni! A fel zèk thin kha le, a fel zui hle. Potiphara te inchhûngkhur a vil hneh hle. Ram luma khawsa Aigupta hmeichhiate hi an sihhnipin, buan an chak loh thu hi tlâng hriat a ni; Potiphara nupui hi a uchuak bîk a ni hran lo! Nu leplèrh leh hràt a ni tih a chianna pawh —ni tin se se biahthu; ser ser biahthu a hlàn chatlak ngai lo. Mualphona siamchawp chu Josefa hian saruakin a tuar ve ta ngei rèng a ni! Mahse, a unau dangte ngaihtuah chuan Josefa zawng a lo danglamin a lo invawng thianghlim bîk hle mai —Reubena khàn a pâ hmei (Rakili bawinu Gen. 29:29) Bilhaii a hmu tai satliah ta mai si lo …. (cf. Gen. 35:25; Gen. 49:4); Juda pawh khân a mo kìrleh Tamari kha a lo eng lo zauh bawk si nèn (Cf. Gen. 38:16)!! Chhûngkaw hnaivai inkâra chètsualna (committed incest) khurpui an dai zu nia! Josefa khàn, “Ka pi zùnah maw ka lo uai a!” tih hla ang hi chu a phuahin, a sa awr awr lo viau ang! Fiahna a paltlang hun chhûng hi a rei lo hran lo —a tànna ripah hian a nuamsa vak lo tih pawh a hriat :

An hmaah mi a tîr a;
Josefa chu chhiahhlawh atân hralhin a awm a:
A kete chu kawlin an tina a;
Thìrkhaidiat bunin a awm ta a:
A thu a thlen hma loh chuan;
LALPA thuin amah chu a fiah thìn a.
Lalber chuan mi a tîr a, a phelh a,
A chhuah ta a, mi tin rorèltu ngei chuan
A chhûngte chunga hotuah leh,
A sum zawng zawng chunga rorêltuah a siam a ….        — Sàm 105:17-21

He Aigupta ram tàn in (jail) hi Aigupta ram lal Pharoa leh a khàwnbâwl inrem fuh lote rem felna hmun pawimawhah Josefa hian a chantîr ta zâwk a! Ama mumang aiin mi dangte mumang thlen dikna hun a inherchhuak hmasa ta zâwk râwl nèn! Amah rawn hre lèt lehtu ni ta hauh lova thàwkkhat laia rilru a nghah ve laite kha haidersak phal chi a ni lo! Mihringa innghah aiin Pathiana innghah a hlàwk zàwkzia kan hmuhpui ta a ni! A tàn laia rawn tâng ve mi pahnihte zînga a pakhat zâwk hi a rinawm zui ang bawkin Kalvary kross-a Nazareth Iesua sîrtuaka khen- behte zîngah pawh khân a pakhat zàwk kha mi nihlawh a lo nih ve leh dànte pawh hi ngun takin han ngaihtuah kai teh! A mak asin!

Josefa lunglèn khawhar ve zia hi! Biahthu han hlanna tùr hi a vàn ve hle hian a lang! A lung zawng a lêng thlu a ni, ripa a tàn chhan Potiphara nupuiah a lunglêng eih lo … mahse, Potiphara nupui hi a hre kumkhua lo thei lo… Potiphara nupui zàwk kha a lunglêng kher ang le… ripa a tàn lai khân a thiamthu tàrlan chàkin, mawlhtu leh turtu a nei nasa ve hle thîn, a kum la naupang ve miau hek —

Tun achin ni thumah chuan Pharaoa’n i lu a chawi kàng ang a, i hna thawh chu a thawhtîr leh ang che… i chan that leh hunah chuan mi han hre reng la, khawngaih takin khawngaihna ka chungah rawn lantîr ang che … (Gen. 40:13,14) tiin a chah ve keuh keuh ta mai! Josefa hian ama chanchin a chìnchhuaka a fah ngial kârah, a unaute hming hliauna tùr tawngkam hman a hreh hle tih a lanna pawh, “Hebrai-ho ram ata min a rùka min rùk bo ka ni a: he ramah hian rip chhûnga min khungna khawp engmah ka tisual hek lo,” a tih daih mai kha le (Cf. Gen. 40:15)!

Genesis 40:23 chhiar kai hian, “Nimahsela, uain pe hotu ber chuan Josefa chu a hre reng ta awzâwng lo va, a theihnghilh ta mai a,” tih thu hi a beidawnthlàkin, a va lungchhiatthlàk tak èm!! Jakoba chuan a hre reng, mahse, thi tawhah a ngai! Uain petu hian zu mangnghilh si a! Theihnghilh ve lotu a Pathian chuan a awmpui  thung! A lo berah pawh kum hnih dang zawng ripah a la awm zui tih a chiang!

* Pharaoa mumang — hrilhfiah ngai lulai tak mai a awm ta hlauh! Pathian hian thil khèk îtawm dân hi a lo thiam a ni (cf. Gen. 41:9-13).  Josefa kha a tâng bo pil mai mai dâwn ta lo!  Tihtak èmah chuan Ouse lui kam tàn in hrehawm ràpthlàk takah khân John Bunyan-a kha tâng lo phei se, “Kristian Vànram Kawngzawh” Bu hi chhiar tùr kan nei hauh lovang le! Josefa tànna chèp tak atangin thil zau tak a inhawng tan dâwn! Pharoa mumang azârah ni khat thil thuah Aigupta tàn in atangin Josefa hian Doctorate degree in Commerce a dawng ta hial a ni! Kum 17 mi a nih atanga kum 30 mi a nih inkâr kum 13 chhûng chu sal nun, thawhrim harsatna kâr mai bàkah misuala chhiar niin —tàn ina tângin a khawsa tih i hai lo. Ngai teh! Mi rethei kutdawh hian Lal in ropui leh thuneihna rochung ta thut se … chu zet chu Josefa dinhmun thar a ni ta! Thlasik awm lo se, thing a fìpchang thei na’ng!! Harsatna kum 13 a paltlang hnuah kum 7 dang chu hlàwk kum leh chhèkkhawm kum a paltlang leh tè tè a —amah hralhtu, a unaute nèn kum 20 hnuah an inhmu leh dâwn tihna a ni ber e. Dinhmun sâng a chan hnu hian Kanaan rama a pa leh unaute khawsakna Hebron kha a hai hauh si lo leh, a va pan ruak ruak duh chuang hauh si lo hi —engnge i ngaih ve dàn? A mumangah khân aman a pan tùr nge, a unauten amah an pan zâwk tùr le?

* Thungrùlhna ngaihnobei làwtlak — Pharaoa hnuaiah Josefa chuan fing takin Aigupta ram ropui hausakna a chhèkkhawl ta muah muah mai le! Kum sarih hnianghnàr kum chu kum sarih tàmpuiin a zui nghàl ta! Kanaan ramah Pathian malsawmnaa vùr tlàk mi 70 èm pawh an awm love’m ni?

* Jakoba Mangan Hun —a inmung thùk lam zêl a ni! Aigupta rama pûr phur tùrin a fate a tîr ta ngawt mai le! Josefâ chhang chiah Benjamin-a erawh chu Jakoba’n a kiangah a up lum tlat thung tih kan hai lo. Thil rizâp a awm rù a ni!

Mumang chi thum lai kan hmèlhriat tawh a; Chhang semtu leh Uain petu mumang chu chawplehchilhin Josefâ hrilhfiahna a thleng dik nghàl a! Harsatna kâra Josefa a khawsak lai a ni bawk a —ama mumang a thlen hun ve tùr amah pawhin a thlìr ngun ve hle beiseipui ila. Chutih mêk laiin, Pharaoa-a’n mang a neih leh Josefâ hrilhfiahna a rawn dik lâwnkai leh ta mèk a … Ngai teh! A ràwlthar tantirha a mumang (his teenage dream) pawh a rawn inkheh no chhuak tan ta mêk bawk! Mawng èk thiar fai loh lam a ni ve ngawt lo!

* Hrin-hran Unau 10-te an thawk chhuak! Pûr phur tùrin—puak phur tùr dang zozaite zîngah an liam ve ta (42:5)! Josefa lah Aigupta lalthutthlènga thû a lo ni tawh a; buh hralhchhuahnaa thuneitu a ni. |âmte hnèna eitùr buh petu a ni; Nazareth Iesua pawh Chhang Nung, thlarauva riltâmte tâna petu a ni ang bawkin!! Josefâ mumang, a unau dangten an huat êm êm kha loh theih lohvin a thleng dik tan ta —lei siin Josefa chu chibai an rawn bùk ta (42:6)! Ani lah Aigupta lal inthuama lo inthuamin, a lo inziat fai hiar mai si! Ram takin a lo bia, thu a lo zàwt!! Annin hre miau hek suh! Ani lahin a hre kiau mai si!

“Enthlatu in nih hi!” tiin a’n puh thâwr ta mai le! He inpuhna hi ram leilung neitu leh a khua leh tui humhalhna sâng ber atanga teha indiriamna leh inhnuaichhiahna hnuaihnung bera ngaih a ni. Aigupta ze khelh dân, an ram an humlâwk dàn pawh a ni. Mi ramah, tu a ni tih an hriat loh lal hmaah an chebuai tan dâwn ta! Thudik tak zawng an hrilh ve e … an thusawi zîngah, “Mi pakhat fa vek kan ni; mi dik tak kan ni a, i chhiahhlawhte hi enthlatute kan ni awzâwng lo ve,” an ti. Josefa lah a inchhu ngêng, a vawk lal lèn hah mai si! Hrin-hran unaute an inpuang belh zèl, “… unau sawm leh pahnih, Kanaan rama awm mi pakhat fa kan ni; tin, ngai teh, kan tlum ber tùnah hian kan pa hnènah a awm a, pakhat chu a awm ta lo,” tiin (42:13).

Unau duhtak te u! Han chîk ve teh u … hnai set sawt taka, ‘Pakhat chu a awm ta lo,’ an tihna chil per chuan Josefa a va per palh hial lo’ng maw?

Leaii fa û ber ai chuan Rakili fa û ber hi — a lo fing zâwk fê e.
“Fiahin in awm ang … in tlum ber chu heta a lo kal loh chuan Pharaoa nunna chhâlin heta ta hi in chhuak lo vang ka ti che u a ni … nangmahniah thutak a awm nge awm lo … (Gen. 42:15,16)” tiin a thuneihna sâng filawr chelekin a tingmit ta hlawm a ni! Criminal/Penal CODE case rit tak an awrh tih i hai lo vang u. Ni thum a tànhotîr!

Josefa pawhin a thu a zùk leh hret, khawngaihna vàng a ni. An zînga pakhat haw tùra a tih zet tawh kha, an zînga pakhat a hrèk ta thung a —a dang pakuate chu buh phur haw tùrin a ti ta. “In nung ang, Pathian ka tih si a …in thi dâwn lo nia (42:18-20)” tih tawngkam Josefa’n a hmang —Pathian tih mi kamchhuak malsàwm biahthu ngaihnobei a ni! Tawnglettute lah chuan an let ve zaih zaih a.

* Ngai teh! Thu hlui a lo awm lo! Thu hlui an ching chhuak thar, hrin-hran unaute an inbih chiang lêt ve hle… “Kan nau chunga kan thil tih kha kan thiam lo tak tak a nih hi, khawngaih tùra min ngen tâwk tâwk laia a thinlung manganzia hmu reng chunga kan ngaihthlàksak duh loh kha; chuvângin he manganna hian min tlàkbuak a nih hi,” an ti hial! An kianga ding Josefa hian tawnglettu a hmang nain —lehlinsak a ngai hauh si lo!

Josefa tân hnukulhna tùr a va tam tak èm! Chumai a ni lo, keia hnuk pawh hi (chu pui!) zuk ulh lungchhe vànkai amaw le! Hmuh theih loh chhûngril lam thil i hmuhpui thiam ta em?

Reubena tân hun tha a rawn inher; hmânah khân Reubena’n Josefa kha a pa hnèna hruai thlen leh duh viau mah se; a awm loh hlànin thil a lo chim hman miau si! Josefa hian Reubena rilru put kha hre hman ta lo mah se, Reubena  kamchhuak, “‘Naupang chungah thil tisual suh u,’ tiin in hnènah ka sawi lo vem ni? In ngaithla duh lo a nih kha; chuvângin ngai teh u, a thisen phubâ chu an la a nih hi,” tih thu a sawi atang leh chiah hian a man thar leh ta miau!

Hawi sawnin Josefa chu a va kal hrang. A va tap. Rilru thar a rawn nei hàwng. Reubena tih loh —an zînga upa ber Simeona’n a tawrh phah ta chat mai le! Reubena’n rilru tha a put lai khân an zînga upa ber dawttu Simeon-a hian kum 20 liamtaah khân ro tha a lo rêl duh lo tih a chiang ta si! A chawh ve ta. A unaute hmuh lai ngeiin Simeona a phuar ta. Chil lem khelh bâk engnge tih theih dang an neih tàk le?

Josefa hi psychologist ropui lâwtlak a tling. Mimal leh huho rilru pawh angkhat rengin a chawk let sè lè thiamin —a dèk fel thiam lulai èm mai!

Helh nei tovin; kawnglak atanga helh neih belhtîrin a la hawtîr thiam cheu. An ipah theuh an tangka kha a lo khung kìr leh vek chu niin! A thlàwna buh phur hàwng e ti lovin —an rilru a thâwngin, an khùr hlawk hlawk a ni ber.

* Ruangchaicheh a thlàk fuh — Leaii fapa Simeona tlanchhuah (deliver, ransom) nân Rakili fapa, hetih laia Jakoba fa duat ber Benjamina ngiat ta miau hek! Josefa chànkhàn hi a fuh lulai èm asin! Draughts khelha —a khawi lam lam atang pawha kawi theih ang —per thelh palh awm thei lo ang a ni ta!

Hebron-ah rosot (supply) a rawn thleng ta ngei e; ip an han bun ruak. Kawnglaka an hriatchhuah angin —tangka a lo inbilh thiau vek vei nèn!! An phàwklèkin an hlau hle. An thàuvah a man. Jakoba paw (pum) a zen thùk bìk chuang. Aigupta lal tlawn nân thil tangkai (tàmdawm lam ni hran lo) —Gilead thinghnai, khawizû, murra, spices, thei-pilsak leh vaiumkhal ken a chawh ta ruai a; tangka pawh a lehhnihin a hùmtîr ta bawk. A phal lo bur nain Benjamin-a tel lovin ball a che thei tawh si lo! Thih tha a ngai ta!! Inkarchhuah dân kaida lah an thàp ngam ta riap riap hle mai!

Jakoba’n a fapa Benjamina kaltîr a phal lohzia chu, “Nangni hian ka fate mi chàntîr a nih hi: Josefa a awm tawh lo va, Simeona pawh a awm tawh hek lo, Benjamina lam pawh hruai bo in tum lehzèl a… (42:36)” tiin. Josefa kha hralh bo a nih nîa thusa fâl bìk Reubena leh Juda-ten an pa laka an intiamkamna hi a theuneu ta hauh lo — “I hnèna ka rawn hruai leh loh chuan ka fapate pahnih hi that mai ang che… (42:27)” tiin Reubena’n thu âtthlak a chhàk chhuak. Benjamina kìr theih dâwn loh vànga Jakoba’n a tu innocent tak tak pahnih a la tihhlum belh duh cheu i rinpuiin —chu chu engnge sàwngsawhlawt chuang vak ang le?

Juda ve thung chuan, “Taitea (Benjamina) chu ka hnènah kaltîr rawh, tichuan kan tho vang a, kan kal mai ang e; keini leh nang leh kan fanau tè tète pawh hi thi lova kan nun theihna tùrin. A chungchâng thuah hian keiman a bul ka tum zèl ang; keimâ lakah ngei amah phùt ang che; ani chu i hnènah ka rawn hruai leh lohva, i hmaah hian ka dintîr leh loh chuan a mawh chu kumkhuain ka phur ang e… (43:8,9)” tiin!

* (A dangte hriat loh) ‘Unau-za an kim ta,’ tih Josefa chiahin a hria! Rilru fiahna an la hmachhawn dâwn chauh!

Benjamina’n lawm a hlawh. Tin, Josefa hian ama true identity a la phawrh duh chuang eih lo … amaherawhchu, lo parawl rei tawh Josefa chuan mittui-parawl pawh a sêng ngun bîk niin a lang.

Duhsakna hi hriatthiam miau loh chuan a manganthlàk! “Saw mite saw in chhûngah hruai lùt la; sa talh la, buatsaih rawh; saw mite sawn chhùnah ka hnènah chaw an ei dâwn a ni (43:16)” tih thu pawh an râlkhèl hman thuak!! An dik lohna nèna inkungkaiha ngaiin an phàwklêk hman fo ta mai!! An hahdam mawlh lo. Middle-East ram dànin talh-hlim ruai ngei kìl aia hlu a awm lo. Josefâ in enkawltu (aia) lakah pawh thupha an chawi chùl ta mai a; anin a lo thlamuan râwl nèn! An boruak hìp chu thinphùt zur zurna vek a  ni. An kiangah chuan Simeona chu an rawn hruai chhuak ve bawk a. Josefa chu lei siin chibai an bùk ta!! Ani lahin an pa chanchin a zàwt dîlchhùt telh telh! A chhùlkhat kualpui Benjamina chu Josefa chuan mal a sàwm zui ta bawk a. Lungchhiain Josefa a khat, pindana insasengin a va tap thâwl. A mit-bui leh hmuihmai danglam thup nân a hmai a phih; a insûm hràm hràm a ni ber e! Aigupta-ho kalphungin hlui hrang an kìl darh a; Benjamina chu a lèt ngâin a voh filawr … tuman an thìk lo tih an cheziaah a hmuh belh leh ta!

* Tangkaraw Nopuia infiahna — January 14, 2004 khân Bangladesh-a ka hruaite zînga pakhat, kum 13 mi àwrh chuan a Passport a hloh palh ta tlat mai le! A rilru a bîng châk châk hle, keia rilru a buai nasa zàwk. A hruaitu ka ni a; chu naupang chu India rama him tak leh thlamuang taka kan rual ngeia hruai kìr a tùl miau si! Hruaitu pakhatin a vauthaih ve mêk laiin naupang mittui parawl kal mai kokiah chuan ka va vuan a, hmui phun sepin ka va hnèm! A thlamuan phah hawk ka ring! Kan ti nek nek a, harsatna tam tak paltlangin kan inhàwn thei ve ta hràm a. Pathianin min pui a ni ka ti lo thei lo.

Hruaitu pakhat—kha naupang zilhhautu bîk leh hruaitu dangte hnênah dam diaiin Benjamina ipa Nopui an hmuh chanchin hi Dhaka daifêma Tripura Road Transport Corporation Bus-a kan dùk zur zur laiin indirect takin ka sawi phah ta hial a! Ngaihnawm an ti viau!

Ngai teh, he Tangkaraw Nopui hi Josefa’n eng ang fakauva aien nâna a lo hman thin nge ni ang le? “Ka no, tangka no …. (44:2)” a ti; Josefa in enkawltu pawhin, “Ka pu uain inna leh aienna ngei …. (44:5)” tia a va chhuh leh kha!

Lehkhabu pakhat, copy 3,000 lai, Aizâwl Chawnpui Vêng MEBMI PRESS-a June 19, 1991-a chhut —Pathian Chatuan Programme by P. C. Thangfâla, Zoram Tlângau inti khàn Josefa Tangkaraw No nia a ngaih a kuah lai thla —chu lehkhabu kâwmah chuan a nemkai a;  Josefa Tangkaraw Nopui a ni ngùt nà maw? An sawi dànin chu Tangkaraw Nopui chu Pu Lalsailova, Aizâwl Maubàwk Vêngah a awm an ti. Hetiang zèldin thil hi chaw tak khùka ka khùkpui loh lam a ni ve hràm a! Khatiang Nopuiah khân tui an chhùng lùt a; ràngkachak leh bàwlhlo dangte vawm lùtin —hun lo kal tùr thlìrlâwkna atâna  an hman thin thu Classical writers-te chuan an târlang châwk. Dawibûr anga hman a ni a. Nopui chungchânga Divineth tih thumal hi phun sep sep, hrilh-ru, phun bul bul, hrilhlâwk tihna a ni.

Tangkaraw Nopui kher hmanga Josefa’n ai a lo en thinna lam erawh chu dahtha ta ila; tûn tuma he Nopui ngei hmanga thil pawimawh a finfiah hi duhthusàm THÂLin a hlawhtling ta zàwk zu nia! Khatia an va ùmzuia an buh ip an va check-sak dâwn khân, “… tupawh i hmuhna apiang chu thi rawh se, keini pawh kan pu bawiah kan awm mai ang… (44:9)” an ti huai hle! Thi rawh se tih awmzia hi ànchhia a ni! Josefa finzia hre pha mawlh hek lo! A check-tu lah chuan, “Aw le, in thu ang zèl chuan ni ang hmiang …” tiin a tingmit làwk hmasa tè tè a … “lu chunga de rê de rê” an ti ta ni berin a lang.

Upa ber ip atangin … an hmu lo zèl … an hmu lo zèl —an thaw huai huai ta tihin … ip khat chiah a la bang!!

“KAREI-MAW … HETA HI LE!” an tih hun a thleng ta! Benjamina chunga tla ta pawi an tihzia entîrna piah lam lantîr nân … an silhfèn an pawtthlèr ta hlawm (hmânah kha chuan Josefa chunga thil thlengah Reubena chauhvin a pawtthlèr! [37:29])

Benjamina kha hawsan ta dial mai se … Reubena fate pahnih chu thah tùr an ni mai dâwn ta! Juda pawh a chungthu ngaihtuah fè a ni ang! Thah a nih hlauh phei chuan  Pathian Fapa Isua Krista rawn pianna tùr a zuzi mai dâwn! Jakoba pawhin Rakili laka a fapate pahnih chu a chân hlen dâwn tihna ang a ni bawk ang. Jakoba Mangan zual hun chu ni rei lo tèa thleng thei tùr a ni dâwn ta!

MAHSE … chutiang lam a ni ta hauh lo! Unau —rilru chhe tak pu thîn, inìtsîk pawh pawi ti hauh lote kha Josefa’n eng angin nge a lo hmuh dâwn tâk le? ‘Pathian ka hmangaih,’ tiin a unau haw si sela, amah chu mi dawthei a ni … tih thu i chhiar tawh. Ngaihtuah tùr a va tam lulai ta èm!

* Lunglêng khawhar veng veng mi i ni em? Sawi chhuahna kâwl èng tawng si lo; pai ral thei mai bìk bawk si lo … i la ni cheu em? “Ngaih bìk awm lo; a lêng vawng vawng,” ti chi mi i ni hial em?

Inhuat fê hnua inhmangaih leh an awm thei! Inhmangaih hmaa inhaw kher lo pawh an awm. Inhaw chuang lo, inhmangaih chuang lo … chumi hnua inhmangaih pawh an awm tho! Hmangaihna hi intihluihna atang pawhin a piang thei; “I hmangaih tùr a ni,” tih hi thupêk (ORDER) a ni miau!! Hmangaih dâwn chuan zawm (comply) a ngai!  “An silhfènte chu an pawtthlèr a, mahni sabengtung chu an phurhtîr leh theuh va, khuaah chuan an kìr leh ta a … (44:13)” thu hi han bih chiang teh! An va mawi ta êm! Hmangaihna chu hmuh theiha tàrlan chian a ni ta!! Josefa hian a nau Benjamina hmangaihtute a lo thlîr chiang ta!  Chumi hmuh chàk chuan alàwm, “Juda leh a unaute chuan Josefa in chu an va thleng a; ani chu chutah chuan a lo la awm cheu va … (44:14)” tih a nih le!! UNAU INHMANGAIH inzui dem dem rawn kìr nghiai nghiai tùr si hmuh thlahlel hian Josefa hian a hna tùl êm êmte a la pan thei lo tih a va lang chiang tak èm! Juda hian mangang tak si a, “Engtin nge kan insawi ven tàk ang le? …. ka pu, i bawite kan nih tâk hi, keimahni leh a kuta no an hmuhna pawh hi (44:16),” a han ti zet zawng … a mei a khup chiang ta hle mai! An thilpèk Gilead thinghnai, khawizû, murra, spices, theipilsak leh vaiumkhal te ai khân Benjamina an rawn zui kìr ta dam dam mai hi Josefa tân chuan a lâwmawm daih zâwk ang!

Benjamina chungchânga “a mawh chu kumkhuain ka phur na’ng e,” tia indelhkilhtu Juda hian a tawngkam thiam vàwrtàwp hmangin Josefa ngèng chhun thùk thei ang berin a khabe a sêp ta!

“… ka pu, nangin, ‘Pa emaw unau emaw in nei em?’tiin, i chhiahhlawhte hi min zàwt a. Tin, ka pu, keinin i hnènah chuan, “Pa putar tak leh, a tar lam fa, naupang tè kan nei a; chu mi û chu a thi a, a nu hrinah chuan amah chauh chu a la awm a; a pa chuan amah chu a hmangaih hle mai,” kan ti a. Tin, ka pu, keinin i hnènah, “Taitea chuan a pa a kalsan thei lo vang: a pa a kalsan zawngin, a pa chu a thi mai dâwn si a,“ kan ti a (44:19,20) … tia Josefa hmaa tihtak zeta Juda’n a fah mêk lai chuan —Josefa tuizawp awlna lam tak a lo ni ta si!! Josefa a thi lo, mahse, mi hmaa a pachan fe hnuah a unaute hmaah pachan har a ti!

Kum 1990s chhovah khân, Pu Hminga Chite Lui/Mualpui/Hlimen Camping-ah te khân “Taitea tel lo chuan,” tih ber mai khàn Zoram nu leh pa a vèlh tah hnem mai bàkah ràngkachak leh tangkarua leh a dangte a thlèm chhuak nasa hle a nih kha —a sermon kha ka lo ngaithla ve hranpa chiah lo va. Taitea, Benjamina hming hawha Pied Piper of Hamelin hi kan tàmna ramah hian kan tam lutuk palh ang tih pawh a hlauhthàwnawm hial!

Josefa rilru tituizawp khawpin Juda hian a khabe a vâwr thiam! A cheng a hai lo hle! InBIAKbumna a ni ta si lo! Inrinhlelhna a bo ta! Hmâna an khawngaihna ngèn lawm lawmtu hnènah khawngaih an ngèn lèt ve ta!  He thu, Juda kamchhuak (extempore speech) hi Hebrai-ho literature-ah pawh a mawi chungchuang filawr bera ngaih a ni! Khawvèl huap Tawngkamchhuak mawi filawrte zînga ngaih a ni hliah hliah zu nia! Juda kamchhuak târlang kim rih lo mah ila —a then tal :

“Ka rawn hruai leh loh chuan, a mawh chu kumkhuain ka pa lakah ka phur ang, tiin, ka pa lakah chuan Taitea chungchâng thuah hian a bul tumtuah ka insiam tawh si a. Chutichuan, khawngaih takin i chhiahhlawh hi Taitea aiah, ka pu, i bawiah mi awmtîr la, Taitea hi a ùte hnènah chhohtîr ang che. Taitea ka hnèna tel lovin ka pa hnènah engtin nge ka chhoh theih ang? Ka pa chunga chhiatna thleng tùr chu ka hmu ang asin… (44:32-34) tiin Juda chuan Josefa rilru dèk ril thùk thei tak thil a hria mai a ni lo, chhuan lo la awm lehzèla a kamchhuak hretute a hneh vek zèl zawng a nih hi! Tùnlai tawngin PIANGTHAR DIK TAK a ni ber e. Lal Iesua rawn pianna tùr Thlahtu-bul atân a tlàk ta! Juda hian Benjamina a hmangaih a — hmàna Josefa hralha rawttu ber, a pa bumtu ni bawk kha tùnah zet chuan a pa Jakoba tân leh Josefa, Benjamina tân a rinawm ve ta a ni tih hmuhchhuah belh tùr a awm ta a ni lo’m ni?

U ber Reuben-a dîkdâk chanchin rèng rèng a lang lo hi a va mak ngai ve le!! Engati nge Juda hian Aigupta lal a dàwr tâk char char mai le? Juda hian Aigupta ram lal ber dawttu a dàwr lai hian Reubena rilru tùr pawh hi … a thinlung chhûngah thu inbuan khu luih luih a awm ve ngei ang. Juda hian sawi fel zo ta lo se … Reubena hian â tak leh thlîr thui lo taka CHHUANMANG RORELA a lo tiam hmawk hmawk angin a fate pahnih a chân dâwn! —Kha daih kha asin!

Unau 11-ten eng thil nge an hriat tàk le? Finfiah lehchuan tùr dang a awm tawh lo ni lovin, a ngai belh tawh lo! Insûm zo ta hek lo le …. mite a chhuah thentîr lo thei ta lo! Josefa a tap ta! Lawm luat vângin, làwm chhan tha tak avângin —a biangah mittui a luang. A thàwm maksak tak chu Aigupta mite leh Pharaoa chhûngte pawhin an hre ta hial mai le!

‘Zaphnathpaaneah (41:45)’ ni hliah hliaha an hriat, hlau leh khùr chunga tawnglettute hmanga an dàwr thina chuan —puak thuai, tah aw … a pianpui Hebrai tawng ngeia, “Josefa kha ka ni, ka pa chu a la dam maw?” tia a han inpuang ta thut mai chu le—a unaute chu engemaw ni hian a mawlh lo thei lo! “In pa chu a la dam em? … (43:7)” ti ta lovin, “Ka pa chu a la dam maw?” (45:3) a ti nèm ta duai mai!

Hebrai mi ang lo takin Aigupta mite kalphung diakin a hmui-khabe-hmul a mèt fai vang dâwn si!! Kawr bân bùl, kawr-fual ze tial ropuia chawih bàkah puan lukhum a khima a chal ngalh tak chunga chawngkawr lim a khim tel vârh ngei àwm si!

Amah nghaisaa hralh botute kha, “Khawngaih takin min han hnaih teh u,” tia auvin —a sâwm ve ta! “Mangneia saw, that ila …a mumang chu …” an tiha khân engtin nge a unaute a dawnsawn ve dân hi le? Hmàna khuarkhuruma an paih laia rilru ràwng tak pua chaw fâkhote khân Aigupta lalin ruai a buatsaihsak chu kim zâwkin an kîlho ta tlat! VÂnram No-tè, vànram tlafual chu Aigupta ramah takngial pawh a thleng thei a nih hi —Kanaanah (Kanaan Thar)-ah ni tawh phei se âw!

…. Hebron-a a pain he thil làwmawm làwtlak hi a la hre ve dèr si lo!

Unau 11-ten an va hnaih ta … tisaa an va hnaih theihna chhan hi thinlung inhawng thar a awm a ni.

Hyksos Era (1720 BC-1550 BC) an tih hun laia Aigupta Pharaoa ropui leh fing Josefa kamchhuak thlamuanna thu hi a ngainatawmin —a ril mai mai teh asin! “In unaupa Josefa, Aigupta rama luhpui tùra in hralha kha ka ni. Nimahsela, heta kal tùra mi hralh avâng hian lungngai suh ula, mahni inhaw duh hek suh u: mite nunna chhandam tùrin Pathianin in hmâah mi lo tîr hmasa a nih hi… leiah hian chithlahte zuahsak tùr che u leh, chhandamna ropui takin nungdama ka awmtîrna tùr che uin Pathianin in hmaah hian mi lo tîr hmasa a ni.  Chutichuan, heta mi kaitîrtu hi nangni in ni lo va, Pathian a ni zâwk e … rang takin ka pa hnènah han kal ula … ka hnènah lo chhuk rawh (se) … Gosen ramah i awm ang a, ka kiang ngeiah hian i awm dâwn nia …keiman ka chàwm ang che, tàm tùr kum nga a la awm si a … Ngai teh u, nangmahni mit ngei leh ka nau Benjamina mit ngeiin keima kâ ngeiin a sawi lai hi in hmu reng a ni. Tin, Aigupta rama ka ropuina zawng zawng thu leh, in thil hmuh zawng zawng thu hi ka pa in hrilh ang a; ka pa chu rang takin hetah in rawn hruai thla tùr a ni,” (45:4-13) a ti a.

Rakili chhùl chhuak —unau-inhloh rei tawh tak te, inkuah vawng vawng (ir chuktuah)-a an han tap dùn ta rawi rawi mai chu … an unauza inremna symbol mawi leh a hnuk ni miau hèk … hrin-hran-unauten lungsi takin an thlîr ta! Chu mai a la ni lo, a unaute zawng zawng chu a fàwp a, a tahkhum ta theuh va —chumi hnuah chauh a unauten thukhawchâng an sawipui ta  (45:14,15). Tah hmasak phawt loh chuan thu sawi a har thlù a lo ni!

Engnge an sawiho tâk le? Sawi tûr a tam, tahpui phawt tùr lah a tam … tih tùr —bawhzui tùrin a hmuak kuh ta hle mai!

“Josefa unaute an lo kal (45:16),” tih thu chu chutih hun laia thuthang beng verh ber —Pharaoa inah leh a chhiahhlawhte tilàwmtu a ni tlat mai! Pharaoa ngei pawh hian Josefa kaltlangin duhsakna a vùr nasa hlawm teh asin! “Ka hnènah hian lo kal rawh u; tichuan, Aigupta rama thil thate hi ka pe ang che u a, he rama thil awm tha berte hi in ei dâwn nia … Aigupta ram zawng zawnga thil tha apiang hi in ta a ni si a,” tiin! Hàwn kawnga eitùr, hàkthlàk leh tawlailìr te hial pawh! Hei loliama induhsakna vàwrtàwp! Benjamina nge nge —Josefa chhùlkhat kualpui nih manah, a va nihlawh zozai bîk thìn tak èm! Josefa hian a unaute inremna hi a chimchhe leh mai ang tih a hlauthàwng hle, “Kalkawngah inhau lo tùrin fîmkhur rawh u (45:24),” tiin a chah lawm lawm!

Thu maia sawi chu Jakoba’n engmah a fate thu thlen a awi thei tawh lo — “a chuanna tùr tawlailìr Josefa’n a thawnte chu a han hmuh chuan an pa Jakoba thinlung chu a harh ta huai a: tin, Israel-a chuan, “A tàwk ta e, ka fapa Josefa chu mi nungdamin a lo la awm a nih tak hi: ka thih hmain amah ka zuk hmu ang (45:27),” a ti THEI ve ta.

He sermonette hi kum AD 2001 November thlasik intan lai khân Ngêngpui lui kam Khawmawi khua an tiha an Bazaar hulhliapah —thimtham leh vaihmite vî cham cham kâra dârkâr hnih dâwn thuak pâwn thawlêng khaw vàwta ka sawi ngaithlatu chhel tak tak te kha ka va han ngai zual leh tak êm! Bangladesh khawpui Dhaka daifêma he thu vêk ka sawi ngaithlatu ka thian thate pawh kha ka rilru mitthlâah hian an va lang chiang tak èm! Naupang rilru mangang tak, a passport tibova pawh kha an khua a thlen hmain kan inah ka riahtîr a —a lungngam hmêl ka han hmu zuite kha … thang liana thil chinchâng a zir chian zual thiam hunah a la làwm belh ve dâwn chauhvin ka ring.

Jakoba (Israel)-a khàn kum 17 chhûng Josefa kha a hun hmasa lamah a hrawn hman a; kum 17 chhûng Aigupta-a an inhrawn leh hian makna riau zu nei ve a (Gen. 47:28)! Genesis Bu chhûng thu han chhiar han chhiar hian —lung tilêngtu hi chhar belh zèl tùr a tam viau mai! Jakoba hova Aigupta an han lùt thla ta pawh hi Pathianin Thlahtu Abrama hnèna, “I thlahte chu anmahni ram lovah chuan mikhualin an la awm ang a, an rawng an la bàwlsak ang tih chiang takin hre rawh khai; tin, kum 400 an tirethei ang a; tin, an rawng an bàwlsakate chi pawh chu ka la ngaihtuah ang…. (15:13,14)” a lo tih tawh kha le!

Nuam lulai takin Gosen an bawh êng a, hnianghnàr leh hmuingîl takin saltànnaah an tlu lùt zui ta! Heta chhanchhuahna hi YAHWEH KALHLEN-in a dawh zawm a! Josefa ruh Kanaan rama an zàwn thlen hian Iesua ruang, mitthi khuaa a tawih riral loh tùrzia a lo entîr ru reng bawk! Genesis Bu inhmâwrbàwk dàn hi a lunglènthlàkin a lungchhiatthlàk teh e! “Josefa chu kum 120 mi a nihin a thi a: tin, a ruang chu tawih thei lovin an siam a, Aigupta ramah kuangah an dah ta a .. tiin! Thawhlehna a nghàk!!

He thu i lo chhiar hian MI TU-EMAW tak, mi dang tâna tangkaia inchherchhuak ngei tùrin duhsakna ka hlàn ve a che!

WELCOME!

Len luhna thlàkhlelhawm with great infatuation —
Advertisements

One Response

Subscribe to comments with RSS.

  1. mzvision said, on December 7, 2009 at 7:20 pm

    “He thu i lo chhiar hian MI TU-EMAW tak, mi dang tâna tangkaia inchherchhuak ngei tùrin duhsakna ka hlàn ve a che!” hian ka fanu, kan in ko sang tak atrangin a tla a —lungrem koah a insawh, chumi dawtah kawngpuia a tla kha pa pakhat hian a lo dawng nawlh mai. Ka fanu hmui kak hlek bak chu him pial hian —kan nu trap tre vawn vawn kutah a hlan let. He pa hi kan famliy tan chuan Mituemaw-a chu a ni ngei mai. Kum 20 liam hnu pawhin tunge a nih kan la hre ta chuang lo. Lalpan malsawm mawlh rawh se.

    Kei ve hi zawng Mituemaw-a nihna ka la nei ve meuh lo e.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: