Chawnghilh's Blog

Beràmputen ‘Ropui’ an hmu!

Posted in Qualitus : Habitus by chawnghilh on December 14, 2009

Beràmpu —Aigupta-ho phei chuan beràmpu an ngaisâng lo hle!

” … Berâm vêngtute rêng rêng chu Aigupta mite tenzâwng tak an ni si a.” Genesis 46:34

Hna hnuaihnunga ngaih —chuta inhlawhfa ve mai an ni a; mi hausate beràm rual an vêng thìn. Inhlawhfa rinawm leh rinawm lo an la awm ve leh a, Nazareth Isua khàn ‘beràm vengtu tha,’ a nih thu a  puang a; a beràmte pawh a hriat chian thu a sawi tel bawk. A beràmte pawhin an Pu aw an hai bawk hek lo!

“Kei beràm vêngtu tha ka ni; beràm vêngtu thain beràmte tân a nun a pe thìn.” Johana 10:11

Thuthlung Hmasa hun lai kha chuan beràmten beràmpute tân an nun an hlàn thìn kha a ni a—Thuthlung Tharah erawh chuan Beràmpu ngei chuan a beràmte dam nân a thi ve ta thung a ni! Beràm vêngtu chak leh huaisen zîngah Davida râwlthàr chhoh hun lai khàn sawi a hlawh kumkhua zui ta bawk. Amah ngei khàn hla mawi tak a lo phuah a; chu chu Pharisai-te hun lai phei kha chuan chaw ei dâwna an kut, kiu thlenga an silfai pahin an chham hlap hlap thìn, tum khat pawh Isua zirtirten chaw an ei dawnin (vawksa ei a thiang tih nâna Pastor tam tak te châng thlan leh Pathian Thu an kaihlek [pervert] uar lai châng) kut sil lovin, Sam 23-na sawi lovin an kìl ngawt a—an tihdànphung anga kut an sil loh avàngin a protest peih pâwl an lo awm si! Matthaia 15:20-ah khân, “kut sil lova chaw ei erawh chuan mi a tibawlhhlawh lo ve,” tiin Isua khàn mihring siamchawp thurochhiah mai mai a rawn hnàwl zàwk tàk thu kan hmu. Kiu khing hnih thleng thlenga kut sil paha an chham zuah zuah thin Hla chu —

“LALPA chu mi vèngtu a ni a (Yahweh chu min vêngtu Beràmpu a ni a); ka tlachham lo vang.

2 Ani chuan hlobet hring dup hmunahte mi bawhtîr thìn a:
Chawlhna tui kamahte mi hruai thìn.

3 Ka nunna hi mi siamthat thìn a,
Ama hming avàngin felna kawngahte mi hruai thìn.

A ni, thihna hlim kawr-ruam zawh mah ila,
thil tha lo rêng rêng ka hlau lo vang; Nang ka hnènah I awm si a;

I tiang-hawl (staff) leh i talhfiak (rod)-in mi thlamuan thìn a ni.

5 Mi dotute mit-hmuhah ka hmâah hian dawhkàn i buatsaih thìn a:
Ka lû hi hriak i thih tawh a, ka novah hian a liam reng a.

6 Matheilovin —thatna leh ngilneihnain ka dam chhûng zawng hian mi zui zèl ang a:
Tichuan, LALPA inah kumkhuain ka awm reng ang …

tih Hla hian Beràm vêngtu leh a beràmte inlaichìnna kimchang tak a târlang chiang hle.

Davida hian Pathian Yahweh leh a beràmte inkâr chanchin hi tawi kim takin a va hûngchhuak thiam tak èm! Yahweh chu beràm vêngtu a nih chhûng chuan a beràmte tân tlàkchham a awm loh tùrzia te —peh tùr hnim hring nuam zàwk pan puitu, tui tlan tùr thianghlim a hnianghnàrna hmun hre chiangtu a nihzia te; nungchang siamthat leh felna kawnga min Hruaitu awmchhun a nihzia te,  thihna mi zawng zawng tihkhai èm èm lah ‘thihna hlim (shadow of death)’ ti lekfàngin a diriam ta! Entîrnân, sakei chu hlauhawm hle mah se, sakei hlim mai mai chu a hlauhawm lohzia i hai bìk ngùt nàng! Ni tin zin-kawngah kawrruam hlauhawm zawh mêk lai pawha thihna a hlauhawm tawh lohzia, Beràmpu hmachhuana puang chiang thiam a ni—beràmpu tiang-hawl (shepherd’s staff) chu beràmte thil tawhsual chânga chhanchhuah leh vèn nân, beràmte peh phàk loh chhâwl hnuh hnaihna kawihsapir atân … talhfiak (rod) pawh ‘inzilhhau’ a ngaih hun atân! Hmêlmate thìk tham tling khawp malsàwmna ruaipui thehtu Beràmpû neih chu a va nihlawhthlàk tak èm! Ram lum huam huam leh thlalèr hmun sa hàla  khawsak laia lua olive hriak thihin awmkhua a tihnawm bìk zia leh hriakthihna changte dinhmun duhawm tham ziate —beràmpû chuan tuithàwl leh olive hriak bûr phai thei lo a kàwnga a pai reng thinte chu a beràm hliamte tâna damdawi an nih vek ziate kan hrechhuak thiam thei ta àwm e.

Kei beràm vêngtu tha ka ni; beràm vêngtu thain beràmte tân a nun a pe thìn. Inhlawhfa, beràm vêngtu tak ni lova, beràmte a ta ni lova chuan chinghnè lo kal a hmuhin beràmte a tlànsan thìn; tin, chinghnia chuan beràmte a seh a, a tidarh thìn; inhlawhfa a ni a, beràmte a ngaihsak loh avàngin a tlàn bo thìn a ni. Kei zawng beràm vêngtu tha ka ni; Pain mi hriat leh keiin Pa ka hriat ang hian ka tà ka hria a, ka tà pawhin mi hria a ni; tin, beràmte tân chuan ka nun ka pe. Tin, he beràm huanga mi lo hi, beràm dang (Jentail) ka nei; anni pawh ka la rawn hruai tùr a ni, ka àw pawh an hria ang; chutichuan pâwl khatin an awm ang a, a vêngtu pakhat nèn. — Johana 10:11-16

Nausên Isua rawn hmu hmasatu beràmpute khàn a takin Kalvary-a Tlanna rawn hmu chiang zui ve tak maw? Khawvèl Tlantu tùr an lo dawngsawng hmasa e—an làwmin an hlim! Hmàna beràmpute leh tùn laia Kohhran enkawltu beràmpute thuchah ken leh an thuhriattîr (witnessing) hi THUCHAH THUHMUN a la ni chiah chiah ang em?

Christmas nî atâna serh —hêng December 25, January 6, January 18, March 25 etc., chu ‘a pian hun’ atâna keuh chi a ni vek hlawm ang em? Kan rama Pastor leh Evangelist, Upa tam zàwkte hi Palestina-a INHLAWHFA tùrin an sik leh sa kan hriatpui loh luatah BERAMPU atân kan tling ngùt ang êm!

Fîmkhùr chuh hmasa ta ila —

º  Kristiante ni-serh (Christian holiday) kan hman mêk hote hi milem be mite pathian chawimawina nî a lo ni tawh ngai thîn em? Bible thu nên inkungkaihna a nei meuh em?

“Beliara leh Krista pawhin engnge inngeihna an neih? A nih loh leh, ring lo leh ringtu chuan engnge chan dun an neih? II Korinth 6:15

º Chhui kìra thianghlim tâwk (historically pure) a tling zo em? A tarik, sik leh sâ leh an hman thin dànin milem be mite sakhua nêna inkaihhnawih/inzawmna a nei em?

º A hunin Pathian Hun serh a thlâwp/mil dik (Chronologically accurate) em? Bible-a Inkhawmpui Thianghlim (Holy Convocations)-te nên a inthlâwp zèl em? Leviticus 23-ah hian Pathian Chatuan remruat ni  pawimawh te a lang kim hle.

Kum 4 BC-a BERAMPU-te thil hmuh leh kan tùnlai beràmpute THUCHAH hi a la pângngai chiah em? Bethlehem daia beràmpute khàn a takin Vàntirhkoh thu rawn puan kha an beng ngeiin an hria a—an finfiah chiang ta nghàl a! A tak tak, zàwlnei Isaia 7:14, 15 thu chu mitin a then then an va hmu chiang ta nual a ni —hemi zàn hian khawchhak mifing (magi) an rawn inlan ve hman rih lo!

“Chuvàngin LALPA (Yahweh) ngei chuan chhinchhiahna a pe ang che u; ngai teh u, nula  thianghlim pakhat a rai ang a, fapa a hring ang a, a hmingah Immanuela a sa ang. Ani chuan thil tha lo lam duh loh nachâng a hriat hunah leh, thil tha lam duh nachâng a hriat hunah chuan bàwnghnute khal leh khawizû a ei thìn ang.”

Zàwlnei Isaia hun lai kha 792-722 BC hun lai vèl nia ngaih  a ni — Isaia 9:6-7 thu hian chatuan a hawlh phàk —

Kan tân naute a lo piang a, fapa pêkin kan awm ta a: rorêlna chu a kokìah a chuang ang a: a hmingah chuan Remruattu-maka, Pathian Chak, Chatuan Pâ  Remna Lalfapa an ti dâwn si a. A awpram a zau zèl ang a, a Lalramah remnain tawpìntai a nei lo vang; Davidâ lalthutthlèngah a thu ang a, dik tak leh fel takin rorêlin a rawn tinghet ang,  tùn atanga kumkhuain, thahnemngaihna chuan chùng chu a ti ang.

Beràmpute khàn Mosia Dàn hnuaia rawn piang NAUSEN an rawn hmu hman thung. A nù thisen pùt chhuah rih cheu avàngin Pindan Chungnung (khualbùk) chu Mari tân chèn ve theihna a la ni rih lo! A lo berah ni 40 chhûng nau-hringtu nu chu Mosia Dànin a bawlhhlawh rih a ni (cf Leviticus 12). Nausên Isua kha hmeichhia ni phei sela chuan, Mari kha ni 80 or (14+66 days) tawp bawlhhlawh hun chhûng hmang tùr a ni bawk! Khualbùk vêngtu sual leh màwl vàng, kawnghmang a hriat loh vàng pawh ni lovin —Leviticus 12-ah an dàn dinglai a awm tlat vàng a ni zàwk e.

Hrilhlàwkna rèng rèng hi a thlen hmâ daih atanga ngaihven hlawh; a thlen dâwn leh thlen mêk laia ngaihthah hlawh a ni châwk thìn! Nula thianghlimin fa a hrìn tùr pawh hi an lo ngaihthah a ang khawp mai! Tin, BETHLEHEM pawh zàwlnei Mika chuan Bethlehem-Ephrath a ti lawm lawm a (cf Mika 5:2); Nausên Isua hi Mika chuan Chatuan Mi a nihzia a puang tel chiang hle bawk a—pre-existence of Christ târlang chiangtu zàwlnei a ni! Palestina-ah hian Bethlehem khua hi hmun danga a awm ve vàngZebulun-a Bethlehem-ah a pian loh thung vàng a ni bawk e. Juda Lal 19 laite kha Jerusalem khuaa piang an ni—mahse, Isua Krista erawh hi chu thingtlâng Judai ram Bethlehem (Davida pianna khua)-a piang a ni thung a ni. He lai châng hi Lal Heroda pawhin a lo chhiar chiang lo va; Jerusalem-a mi tam takte pawh khàn an lo chhiar chiang lo hle tih a lang ta a ni —Isua pianna hmun tùr an lo hriat chian èm èm loh dànah hian!

Chanchin Tha ziaka tel phàk ngai lo Santa Claus, Mistletoes, Christmas Tree, Bethlehem Bawng In, Hmàr tàwp vûr ram sazuk, Red and Green Christmas Colors, hàlzìt leh hàlpuah tih aduangte hi a pian zàna beràmpute thil va hmuh ROPUI nèn chuan khaikhin ngam chi a ni tawh lo! Kan chei pâr vul ta lutuk deuh—vàn lam thil ni hauh lo, milembe mite thilin kan chei pâr lu’lam ta! Khi lam ngaihdàn eng ang tak ni ang maw?

Bethlehem Bàwng In tih hi Bible-ah a lang tel ve hauh lo! Luka chuan tlai-khaw-hnua Mari a zawh a ni ngei dawn a, thil a rawn ziak chiang hle! Tin, Galili rama Nazareth khua atang hian Judai ram Bethlehem hi Aizâwl atanga Sèrchhìp ang vèl a ni tih mitthlà thiam bawk ila —

“Tin, Josefa pawh, Davida chhûngte leh a thlah a nih avàngin, Galili rama Nazaret khua atangin, Mari a nupui hual rai teuh chung nèn chuan hming ziak  tùrin, Judai rama Davida khua Bethlehem an tihah chuan an kal ta a. Tin, heti hi a ni a, chuta an awm laiin a hrin a lo hun ta a. Tin, a fa tìrah mipa a hring a; puanin an tuam a, khualbùka an len ve tàk loh avàngin ran chaw pèkna thlèngah a muttîr a.” —Luka 2:5-7

Bethlehem an thlenin a cheh a hun! Fatìrah mipa a hring ta ngei a. Puan-hlap (swaddling cloth)-in nausên chu an tuam te te a, katalyma an tih —khualbùk/pindan chungnung chu nau hring thla-hlim, hmeichhiain Mosia Dàn dinglai avànga a bawlhhlawh hun chhûng ni 40 awh tûr tân chuan HMUN a awm thei ta lo a ni zàwk! Tin, ranchaw-pèkna-thleng hi luhkapui kailàwn sîra awm thìn a ni a, Mosia Dàn kross-a khenbeh a la nih hman loh avàngin in chhûng lum chu nausên duhawm tak pawh hian Mosia Dàn ang zèla a nu bawlhhlawh hun a la nih avàngin a luah pha lo ve tho bawk a ni. Reverend leh Pastor-ten ngaihtuah chiang lova Bawng Ina Piang ta em ema an au chhuahpui hi chu Dr Luka-te nèn an inpersan deuh! Kohhran Hruaitu mi hmasa Justin Martyr-a kha chuan, “Pùkah a piang,” tiin thuziak a hnutchhiah thung a. Bàwng Ina piantîr ta mai Thuhriltu engzàt fakau nge kumin hian awm leh dâwn? Robert McGimsey-a phei chuan Ranchaw-pèkna-thleng-a hrin ni hial àwmin kum AD 1932 Christmas Urlàwk zàn khân hla a phuah nghe nghe  —

Sweet little Jesus Boy
They made you be born in a manger.
Sweet little Holy Child,
Didn’t know who You was,
Didn’t know You’d come to save us, Lord,
To take our sins away.
Our eyes was blind, we couldn’t see,
We didn’t know who You was …

A mak teh e! “Beràmputen ROPUI an hmuh” bàk bàk thil—eng ang fakauvin nge i hmuh KHUM ve dâwn? Kan thupui leh tùr chu Zakaria Puithiam rawngbàwl hun atanga Elizabethi a rai chhoh dàn Elizabethi’n nau a pai thlaruknaah Mari’n a rai thu a dawng ve chiah a—Nausên Isua aiin Baptistu Johana kha thla rukin a hrâm zawk a. Baptistu Johana pian thla a chhui chhuah theih a—chutiang bawkin Messia pian hun chhui chhuah dàn hi Bible-ah hian a awm kim vek, chu chu tùnlai beràmpu inhlawhfate puan zàr ngam tawh loh—i lo hriat ve atân kan ngaihtuahho leh dâwn nia! Milem be mite NI PAWIMAWH leh MESSIA PIAN hun hi a inhnìm hnai lo hle tih i hre chiang zui vang vang tawh ang! Pagan-Christendom hi a lo awm thei khawp mai! Christmas Spirit hi hei aia thutaka innghat nghet zàwkin a chheh thar that leh theih ang em âw? A chhànna chu i kutah awm teh se. Tirhkoh Paula te buaipui loh lamah hian kan insêngso hle chuan a lang!

Tichuan LALPA in hmâr lampang luhna kawngkhârah mi hruai a; tin, ngai teh, tahchuan hmeichhiate Tamuz ngaia tapin an thu a.Ezekiela 8:14

Naupangten thing an fawm a, an pate’n mei an chhêm a, hmeichhiaten vàn lalnu hnêna hlan tùr chhang an hmet a, pathian dangte tân in tùr thilhlan an hûng chhuak a, mi tihthinrimna mai tùrin. Jeremia 7:18

Tin, hmeichhiate chuan, “Vàn lalnu hnèna rimtui kan hàl lai leh a hnèna in tùr thilhlan kan bun chhuah laite khân kan pasalte remtih lohvin em ni a biak nân chhang kan siam a, a hnènah in tùr thilhlante kan bun chhuah kha?” an ti a.Jeremia 44:19

Zàwlnei Isaia hian nau pian tùr thu ringawt a sawilàwk lo; biak dàn dik lova Pathian biak chiamin awmzia a neih loh thu pawh a hrilhlàwk tel —be ve ting si a, a lothlàwn tùr hi a pamhmai dâwn èm asin! Hmâkhawsâng hun laia Israel-te tlùkchhiatna zàwnah tho khân —Isua Krista hmingchhâla tlùkchhiatna a thlen nawn ve hi phal lotu tùr an awm khawp ang! I thu ni se —

Vervèkte u, Isaia hian in chungchâng thu a lo hril làwk dik zet mai.
“He miteho hian an kâin mi chawimawi a,
An thinlung erawh chuan mi hlat si a.
Engpawh ni sela, an zirtîrnaah mihring thupèk an zirtîr avàngin
An mi biak thin hi a thlàwn mai a ni,’ tiin,” a ti a, a chhâng a.
Matthaia 15:7-9

LALPAN ringlo-mite tih dàn a huat thin ang diak diakin engkim kan cheibâwl zo ta! Jeremia 10:1-5 inkâr thuziak chhiar la —i Christmas Tree kha en chiang bawk teh! Lalpâ làwmah nge nangmâ làwm atâna i siam tih inenfiah phal ang che. Pastor-ten hetiang hi an hrilh ngai lo che em ni? Christmas hi vawi duai lo i hmang ve tawh em? Juda mipa-naupang rawn piang a ni tih chu i hre ngei ang—engtikah nge a SERH TANSAK a nih leh a nu bawlhhlawh hun chhûng ni 40 or (7+33 days)-te hi Christmas Sermon-ah i ngaithla tel ve tawh ngai em? Khawvèl a lèn lai nî te khân ISUA kha vawi hnih HRIN (born twice) a ni hman tih i chhùt kai ve tawh ngai em? —Mari chhùl atanga HRIN a ni phawt a; thihna thlàn thim atanga Pa Pathianin a HRIN CHHUAH leh avànga RINGTU i ni tih i inchhùt chiang ve tawh ngai bawk em?

Vàntirhkohte zîngah tu hnènah nge hèng thu hi  a sawi ngai le?
“Nang zawng ka Fapa i ni e,
Vawiin hian ka hring che a ni,”
Hebrai 1:5

Khi thu, “Vawiin hian ka hring che a ni,” tih khi Mari’n a hrin hun lai kha ni ve ta lovin, THOLEH KRISTA, thlàn thim atanga Krista Kaithotu Pa Pathian Yahweh thu puan chhuah a ni tawh zàwk e. Thuchah danglam i rawn thlìr chian ve thin avàngin —ka làwm e.

Lèn luhna thlàkhlelhawmte —

emizoram.com
Chhaktiang Zirlaite
Misual.com
Mizobooks.com
Youthim.com
Zoin
Zo Indigenous
Zaitea LAIRIL
Mizo Theological Forum
Mizohican
Jeremi Zobiaka
Lalsangzuali Sailo
Mizo Israel
Vaiva
Mz-Vision
Funny
Kolasib News
Serchhip Times
Buannel
Mizo Aw
Lengzem
Councildinthanga
MS Hriatzuali Jacob
Vanglaini Daily
Advertisements

2 Responses

Subscribe to comments with RSS.

  1. Zaia said, on December 15, 2009 at 10:42 am

    A fiah bik thin e. Berampute thil hmuh ang hmuhpui ve tum lem lova Mas hmang hi kan tam awm ngawt mai

  2. hmingtea said, on December 15, 2009 at 3:49 pm

    Ka lo chhiar zel e —ziak zel teh.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: