Chawnghilh's Blog

Kàngmei laka Inchhanchhuah leh tùl dang

Posted in Qualitus : Habitus by chawnghilh on January 12, 2010

 

Kàngmei chhuakah, huaisèn taka chète’n mite an chhanchhuahna a thleng zing tawh hle. Chanchinbuah, ni tin deuhthàwa chhiar tùr hetiang thilthleng hi a awm fo mai. Hetiang thilthleng chanchin leh a chhan hi chhiar fuh tum ve ngei bawk rawh, chutiang thil a lo thlèna i chèt-làk dàn tùr pawh mahnì leh mahnì inzàwt àwl lo ang che. Hetiang tàk atang hian chhiattawhna chi hrang hranga chèt dàn tùr i zir zau theih phah bawk ang.

Kum engemaw zàt lai liam tawhah khân hetianga thilthleng hi a awm tawh—lawng-sipai la vàlâi zek zawk George Obe-ney (Chatham hmuna HMS Andromeda lawnga thawk) chu Kingsland Road-ah a vei thauh thauh a, in kàng a hmu ta thut mai. Chhàwng chung lam sâng fêa nu pakhat tè tèng tùng—a kianga a fate, chhuah ngaihna rèng hre tawh lo a va hmu zui. Tlàn nghàl vàtin, eng tin tin emaw kawt-hmai lam bang chu a va chhu chhia a, làwn chhoh theihna tùr hrim hrim a rek pawp nghàl a. Dànchaha awmte hnuai lawka tukverh chu a han thleng thei hràm a; tukverh dârthlalangte chhu keh sawk sawkin, rem leh rem lovah pawh a din theihna a dap hràm a. A chung làwk tukverh atang chuan naupangte chu a indawt tè tein nu chuan a rawn hlâng thla nghauh nghauh a, anin a lo dawng zèl a. Kawtkaia mi awmte hnènah a hlàn thla zèl bawk a. Naupang paruk zet chu kawtkai hmun him thlenpui an lo ni ta —a tàwp a tàwpah chuan nu pahnih te! An chhuak kim ta! Obeney-a chuan meikhù a hàk nasa hle a—engmah a hre zui thei ta lo—a lèt thla tawp a, hnuai lama miten an lo dawng ta a ni. In tân he tlàngvâl hi a mawhphurhna ti nghàl vat a nih kawngah a entawntlàk hle —harsatna thilthleng a huphurh lo va; hlauhawm thilthleng a tihkhai ngawt bawk hek lo.

Kum tam a la liam hman lo, Shoreham Beach-ah in pakhat chu kàngmeiin a tuam hluai mai a, chumi khuaa Boy Scout-ho tuan a tha kher mai. Scout dik tak chèt dàn tùr ang thlapin an che a ni—mei inhliau lâwn thunun beh lama ramtang ringawt firemen-te ang lo takin; hèng Boy Scout-te erawh hi chuan nunna chhanchhuah lam thawk telin nu pahnih leh naupang pakhat an chhanchhuak a, First Aid pe nghàlin an hliam tawrh an enkawlsak zui bawk.

 

In a kàng e!

In kàng i hmuh chuan—hei hi ti nghàl ang che —

1. A chhûnga awmte thâwngharh (alarm) vat ang che.

2. Police awmna hnai ber emaw Kàngthelh Pâwl-ah thu thlen vat ang che. Kàngthelh motor a lo thlen hnua, Scout-te tih tùr pawimawh tak chu, mipui nâwlpui inhàwr chiau-au kawnga police-te chhawmdàwl a ni; chùng chu fireman-te hna chanpual bàk thil a nih tawh avàngin.

3. Kàngmei chhuahna thenawmte kaihthawh/hriattîr vata—leilàwn, mattress, zàmpher rawn thawh-chhuahpui vat tùrin, in-chhàwng kàng atanga rawn zuang chhuakte lo dàwn nân.

 

Chau-chhe tawh leh hriatna nei tawh lova let reng, in chhûnga luhchilh ngai khawpa va zàwn-hmuh ngai an nih chuan; pàwnchhe huh emaw romal huh, kâ leh hnâr tuama tukkhum lama suih tùr a ni. Va luh pawhin kùn chunga luh emaw chhuata bawkvàka luh tùr a ni—chhuat zàwlah meikhu leh boruak a pàn/tlèm hret bìk thìn avàngin. Mei-alh leh mei-sî tàwntlàng tùr a awm ngei dâwn avàngin a remchàn theih hràm chuan tuia komol chiah huh, a lai taka lu lenga reh-pàwh, lu rawlh nân—hàk luhin mei leh a sî tàwntlang râlah tisa leh vun ìlo a chhan deuh bìk bawk ang.

Kàngmei a chhuahna chu khawii lai hmunah pawh ni se, Scout awmna hnaivai a nih chuan Patrol inauh khàwm a, a hmanhmawh thei ang bera mei khùkna emaw mei de èng pup tinzàwna Scout Pace-a pan nghàl tùr a ni. Patrol Leader-in Police leh Fireman a hriattîr nghàl vat bawk ang; mipui innâwk buai tùr an thunun ang a; bungràw chuh hman chhèk khàwm an vêng bawk ang; thu inhlànchhàwn tùr pawimawh an veivahpui bawk ang a—a tahtawla thil tlachàwp thil tùl apiang ti tùrin Scout-te chu an inpeih àt reng tùr a ni.

Mi, a hàk lai mei-alhin a tuam i hmuh chuan, chhuatah keuh thlu/zalh vat la (mei hi chho lâwn zâwng chauhva kàng a ni bawk a), zàmpher, komol, kawrchung etc., emawin zial hnan rawh. Meiin a kàn kai ve loh nân che fîmkhùr chhuah ang che. Boruak (oxygen) hi dànchàh vek theih a nih chuan, mei a alh zui theih tawh loh vànga ti i ni.

Eng khàwkhà hre tawh lo i va hmuhin (hlauhlàwpa insàseng an nih aleiah phènchhan/bihrùkna tùr dawhkàn/khum hnuai an chuh ve châwk), i kokìah pàwbàhlàt la—tlachàwp remchàn dàn ang zèlin meikhu chhah lutuk kârah emaw gas rimin a ùrnaah che chuan, hruiin phuar la, chhuata hnùkin hmun him lam panin, nang pawh bawkvàk mai la, chutiang takin hnùk chhuak tawh mai ang che.

Hetianga hruizên hmâwr tawn tawna bowline i suih chuan, i va chhanchhuah tùra âwm, a zàkdawh hnuaia vèt kualin, a hruizên hmâwr lehlam chu i nghâwngah vèt la; sai-thing-hnuhin hnùk tàwl nghàl tawh mai la, i bowline suih a invalha a lû a innghah fuh phei chuan chhuat hrût lovin a lû a kàng vâ thei bawk ang.

Written by Lord Baden Powell

 

Kàng thelh tùrin  satin leh nylon lam ang chi kawr hàk loh nachâng hria ang che.

Kut-kawr i nei remchâng em? Pheikhawk pum bun a tha fo. Slipper nèn mai chuan chèt a samkhai duh ngai lo. Hreipui leh tuboh, thìrtiang (thìrtliangrel) nèna chèt a samkhai fo bawk. 

Kawmawl hlui tawh lam chiah huh leh sai-ipte pawhin tangkaina an nei fo a nia!

Thli thàwtna lam hriat chian a ngai a—thli bengna lama mi dang in etc., a kan kai loh nân inhmâkhua dàn tùr hriat vat vat a ngai fo.

Thuam chuh kha chhèk hnaih lutuk tùr a ni ngai lo va; thuam chuh dahkhàwmna chu mi rinawmin an vêng him bawk tùr a ni.

Inhliam an awm leh awm loh inbengvàr reng a ngai fo—First Aid pe thiam leh Nurse, Doctor-te an awm theih phei chuan a tha hlei hlei—Ambulance Van pawh Fire Truck rualin thawk chhuak ve thei ngei se—tùnlai chhanah chuan thil làwmawm tak a nih a rinawm!

Gas bûr kàng a awmin, kawmthlang lama nem lum mai a finthlàk loh—kawmthlang lamah mi an chèng ve tih hriat ngei a tha.

YMA hian kàngthelhna hmanrua hi engemaw chen ban/phih mai samkhai tùrin làkkhàwm nachâng hre ve ta deuh deuh se —Zopa themthiamna atanga chher chawp leh fawmkhàwm theih thil a tam. Mahni tualchhûnga hmun hnih hmun thum laiah pawh YMA FIRE STATION a neih ve theih tawh a rinawm khawp mai!

Chhiattawh-Thihna a thlen chânga inhmâkhuana mah, kan inphuhrù viau tawh a—kàngmei, min leh thlipui laka do lèt vena hmanrua pawh kan Branch tin YMA thluakin a phàk ve viau tho vang chu!

Mi ramah chuan thalaite hian volunteer-in Firefighting-te an bei a, an inchher-hriam khawp mai. A tùl huna mi hmantlàk an tam phah a ni—Zoram tlâng tluanah YMA-in a phawvuaka thil ti hùl hùl tawh lo hian, kawngkal nei taka thil kan thiam ve a tùl tawh fû chuan  a lang.

Chhiattawh-kàngmei, min leh thlipui laka kan zualkona tùr Police leh Medical Phone Number pawh mi tinin cell phone atangin kan ko thei ve tawh a—hmasàwnna engemaw chen chu kan dai lùt diam tawh a ni.

FIRE DETECTOR hi kan chènna ina vuah ve tùr kan nei ve tawh em? Hei hi a theih hràm chuan kàngmei a chhuak tih hriat ran nân NEIH THEIH HRAM dàn ngaihtuah a tha viau ang; meikhu rimah rì a siam dâwn a—inrâlrinna hun leh inbih chianna hun a awm hman khawp asin! Kerosine Stove, Meihawl leh Thing kan tuah lohna inah chuan—fit tùr awm ve thei tawh se, a tangkai khawp ang!

Hliam thiar sawn dàn :

Zâwnga-leihlàwn, mi pahnih kut inman khàwm, Scout chuan a siam thiam zung zung tùr a ni; nghenchhan nei tùra zâwnga-leihlàwn pawh mi pathum hmangin a siam theih, a pathumna chuan zâwnga-leihlàwn siamtute kokì ve ve a lo vuan mai ang.

Hlàng — samkhai taka siam dàn chu a hnuaia mi ang hian—

a) Kawngkhàr, Gate tla-hlàng chungah buhpâwl, buh kùng, puan leh saiip emaw, inchàp tha takin phah mai rawh.

b) Zàmpher, komol, buarà ip, tarpaulin pawt pharhin, thing tuai khawng tha lehlawh zial hnànin hlàng a siam zung zung theih, thàwmhnàw chheh vùm lukham atân a hman theih mai bawk.

c) Kawrchung pahnih—a kawrbân thleh tàwm chhoh anga dahin leh chuta thingtuai rawlhtlang hnua a kawrkilh zawng zawng chilh pùmin hlàng a siam theih bawk.

d) Buarà ip—a mawng sîr tawn tawna rek pawpin, thingtuai rawlh tlanga hlàng chu siam mai theih a ni bawk.

Hliampui tuar—hlànga thiarsawn hi fîmkhùr chhuah ngai tak, zàwnkàn a nih hmâ atanga a nuam-hahdam thei ang bera awmtîr tùr a ni. A zàwntute pawh thokàng rual sela; an ke pèn dàn inmil zèlin, pèn zîm bawk rawh se. Zàwntu rau rau-vah pawh a hnunglama tang zàwk chuan hliamtuar dinhmun chu fîmkhur takin a thlìthlai reng tùr a ni bawk.

A zàwnfung a tawi tàwngchhàm a nih phei chuan, mi palîin an zàwn a ngaih mai loh nàkah—a sîr tawn ve vea dàwmpui a ngai a ni.

WELCOME!   

Lèn luhna thlàkhlelhawmte   

 

 

Advertisements

4 Responses

Subscribe to comments with RSS.

  1. Thinchhia said, on January 14, 2010 at 5:53 pm

    A tha hle mai, tunlai in kang a awm duh riau mai a,Vanglaini vela chhuah atan a va tha ve maw le.

    • chawnghilh said, on January 14, 2010 at 7:15 pm

      YMA Chanchinbu hian a mamawh asin hetiang lam thil hi —hei aia tha ziak nachang an hria ang chu maw!

  2. Makima said, on January 15, 2010 at 4:13 pm

    A tha khawp mai. Mizote tan pawha hman theih a awm teuh leh nghal.

  3. Keichala said, on January 29, 2010 at 2:53 pm

    Milem pahnihna khi a va khal ve le! hehe


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: