Chawnghilh's Blog

Lasi nula rawn kal se ka va ti! #1

Posted in Qualitus : Habitus by chawnghilh on February 10, 2010

 

De-Lui kam, Kauchhuah-ah kan riak : Zâwlpui Ram kan thlen hmâ nî chiah—Kauchhuah (Tuikuk inbàwkna) kan zuk thlen tlai—thimhlim thet thetah chuan Mizoram Union Territory-a kan Chief Minister hmasa ber Pu Ch. Chhûnga fapa Zualtea te thianzaho pawh puakrang-silai tha fê fê nèn hian an lo nui khi sâng a—sangha an lo bomb ve lai a ni tho bawk a, an la rammut lai ti ta law law ila a fel ber àwm e. Chutah chuan zàn kan riak dâwn chu a ni ve ta mai a.

A kawtkaiah chuan Jeep kan park a. A khawnàwt naupangten chûl chûl pahin an hual taih reng a. Mut reh hmâ chu naupangho tân thil nuam ve ber a ni ve thei ngei ang. A ngampa zual deuhte’n an hmet ri vawng vawng a! An tlànchhe biru chawn chawn a. Hauh an sàwt chuang lo bawk a—khami zàn na nà nà kha chu kan enjoy tlângah ka ngai ta mai! 

Chaw bêl an chhuang leh ta chûk chûk a. Zànriah hmeh atân âr an talh chawp leh rih—a buatsaih chhûngin an khaw Tuikuk nula leh tlangvâlten kan hmuh ve hrim hrim atân Cultural Show an nei a. Palang an tih (saidawi ûm) chherchhuan kha tla miah lovin an chhìpchhuan, thlangrâ an tuai vir chur chur thul, chaw-ei thlèng an hup thle tawn thek thek a, tla miah lovin engtin tin emaw an thiam riau! An mawngbâwr an ti-èr-poh ìng-euh ki-kawi thiam ngelh ngelh hle bawk. Rimawi chu an nei chaurau fû nàin, an performance rèng rèng kha chu an awi kim ve thei vek a ni ber e!

Eng bûr ruak ruak emawa bati khàwrchawp an chhi èng nual a, diesel oil bàk an chhit loh avàngin a khu a tùr ung dum hle bawk. In kha a thawlêng hrìm ale! Keini, tapchhak dawhthlênga thuin meilum kan hnungpuak a. December thla chanve vèl lai a nih tawh avàngin Chhimthlang lam chu tiauchhùmin a bawh pìk chùt hun lai a ni tawh si. Lungsen atanga la chhuk fê ngai a ni bawk a, Lungsen khawho tân phei chuan tiauchhùm chhah li mawng thùk taka khawsà ang kan ni ber ang! 

Puar takin zànriah kan kìl zui ta a. Kan hai chìm hneh hlein, an rawn chhawp chin na nà nà kha chu a filh tha hle chuan ka hria! Thlèng sil hranpà a ngai lo va; kan hlui kìl kha kan khàwm zui tawp a. Kàwmchâra vawmchhuah tawp kha a ni mai a! Thàwm dang rawn zuitu chu vawk ngèk leh a ngùr ngamtu zàwk thàwm a ni zui tawh thung! Sî hlap hlapin kan dul kan chûl tawh thung a. 

Puanhlap an rawn theh khàwm kârah kan let zui ve ta bâm mai a. Dàp-chhuat àwng kâr atanga thli vàwt rawn thaw heuh heuh kha chu nipui sensat lai atân a awhawm zàwk khawp.  American GI Jacket hring ka hà a, a chhûngah rawng hringduk leh a eng inpawlh, kawr fan thei deuh, nghâwng nei lo ka hà a. Corduroy kekawr hringdukin ka induang thung. Ka pheikhawk kha, Cowboy Boot-ah pawh a pa ber mai chi a ni a. A hmu piang khàn an thlèk ve vawng vawng thìn. Ka inphelh then lo bawk a, ka mu lum viau tho!

Savun-bag chhah tha tak, chutah chuan Asahi Pentax Camera chi thum leh a hun laia ka chhuanvàwr Nikon F3 leh Kodak Color Roll Film 20 chuang zet ka ak a. Changing Bag leh bakcheh tè chi nèn—black and white roll film Ilford FP4 kha a spool tawpin ka pai ngei ngei bawk. A tùl dàn ang zèlin ka duh chin ka hlep thla hlek hlek tawh mai thìn a. Silai hi ka teichhuahna apiangah ka hàwl chhuak ve ziah a; mahse, mi dang ka kalpuiten put an chuh thin avàngin ka puttîr mai thìn bawk.

Zâwlpui panin tlângdung kan zawh : Vàrtianah kan tho va, kan phakchalh mai a. Kan kalna tùr kha 17 Km vèl a nih thu min hrilh a. Tùkthuan ei hmâin kan chhuak ta sang sang a. Tlângdung zui zâwngin, zo-kawngah kein kan kal ta ngauh ngauh va. De lui dung hrûl zèl ni chuan a lang. Kawng a zîmin a chhengchhe hle a, mawngtam meuhva indawmpui a ngaihna lai thingtuluang kàn tùrte a awm nual a, sekhùpthur hnah bàl paha làwnna tùr lungkhàwkrawk pawh a tam fû! Ngâw leh raw-hùng hmun kan paltlang zing hle a. Achângin chul hlui pawh zau tham ve fê fê kan paltlang a. Thlâm hlui chhehvèla zàmzo pâr chuai lamte pawh lung tilêng ting tàwk chu hmuh tùr a tam ve hle. Bawkbàwn tangrah kan melh ru reng a, ril a tâm ve deuh tawh pawh a ni mah nà! A hel ei ngawt pawh tui tham tak a tling. Mîmsîrìkùt hràm inchhàwn leh ràl lehlam ngâw pik atanga rawn tu-ku-ruk loh loh pawh hriat tùr a awm kârlak reng bawk. Lui tè —tui ti chìp chèp kàn tùr kan nei zûr zut bawk a, kawrthìndêng rah tla han sah phel phawk pawk tùr leh kan han seh bawrh bawrh châng a tam mai! Tuisik in a tinuamin a tithlum sùr mai a. An sawi dàn phei chuan kawrthindêng rah leh dangpuithu denpawlh thak sek sawk eiin tuihàl a tihrehzia seprawtui thiam kan zîngah an lo awm leh zèl a! Titi ngaihnawm tak tak nèn chuan hah lutuk lam kan lo mangnghilh ve hret zu nia! Kan chak bawk a, dâr 11:30 AM vèlah chuan phaizâwl lam panin kan chhuk ta deuh zèl a, khùp pawh a dûrùsuih zing khawp mai!

Suar tlèp pàt-èka luite tui luang chè chèa leh chuta lungkhàwkrawk chunga lailèn leh chînràng fu lâwr —an thàwm kan hriat piangin, “Lasi nula rawn inlan ve nawlh se,” kan ti vei khanglâng zèl a. De luidungah hian lasi an tam thìn thu leh sapèla ramchhuakte nèna an intàwn fo thu an sawi chàmchî thìn a. Hmuh ve mai pawh kan hnial lo riau asin le!

Pu Vâra’n min lo dawngsawng : De lui kan zu pawh hma sì, zo-kawng hnimhnawk zia kha. Khàm ti-tih, mau zung filawr uai thla vuana kan uai thlàk mai mai tàkna a tam riau va. Mahse, kan tum-ram kan thleng teuh tawh bawk a, kan helhhawlh zo tawh a ni ber e. Ngaw thim kan pèl fel chiah chu a lo phaizâwl dùrh ta a. Ràl lehlam mual a lang ta uar a. De lui kama rairuangte pawh thlasik nì eng chuan a lo chhun tle siar siar mai bàkah a lo chhêm kùr dulh dulh tawh a. Malpui chen vèla De lui kan han dai kai lui hràm pawh kha a nuam viau. Duh chuan tui dai miah lova lei ràwp tawh tak indawh kaiah khân kan kal thei na meuh mai! Piah leh hretah chuan meikhu kan hmu ta chiai chiai a. In chhetè tè hi hniam tè tèin a lo awm fàr a. Chutah chuan kan va dàk ta hràwk mai a. He lai hmuna mi chèngte hi an hàwkdàk ve ang reng nàin an zakzum bawk sì ni berin a lang. Min hmu duh deuh si, zak bawk si khàn an ring an fàn an fàn vèl chu kan va mit-sìr thei a ni. Buh dêngin hmeichhe lam an tùl hle a. Sum leh suk nèn — naupangte chuan an nu hnute chu an kàwng hnung lama pawt kawi kualin an lo hne ngawr ngawr a. Anni lah chuan an buh den mêk lai chu an inruan awk awk tho va. An tlin tlâng khawp mai! Nimahsela, an nula tleiràwl tìr hnute um tìr erawh chu khuangtum tiat emaw àwrh chauh a ni ve tho!

Hemi hmunah hian Pu C. Ngûra fapa chuan power-tiller khâwl hmangin ram zâwl zawng zawng deuhthàw chu a lo let phut vèl mêk a. Anni chhûngkua hi kut-hna thawk rim mi an ni a. Aizâwl Châltlâng-a WHITE HOUSE neitute an ni. Kum 1985 daih kha a ni tawh a. A power-tiller kha operate ka chak tlat a, ka va pui ve ta hial a. Leilet bial engemaw zàt lai ka let phut zui ve ta a. Thlantui a tla hnem ta bawk a, insil dai tùrin luite pêng pakhata ka va kawi lùt zauh chu … nu pakhat hian chakai a lo khawrh mêk a. A hmatiamin lung a rawn phawk chho va. Ka camera chuan ka lo tin vang vang a. A hnute uai thla zuar mai kha —a sei tham asin … chumi lang tel ngei tùra ka hmeh dâwn tèpin a dingmar ta thut mai chu! Ka hmet hman ta hauh lo! Ka tukkhum thak lo pui ka va hiat rang tak èm! Mi rawn hmu —ani lah a zak bawk si! A hnung lam mi chhawn ta tlat a. A thla ka duh ang thâla ka la hman ta lo kha, ka thil ui pâwl zînga mi a ni ve hial àwm e.

Ka thiante pawh in chhûng daihlimah an lo hlim ham ham hle a. Pu Vâra hovin an lo dawm kim far a. Duichuani an tih kher kher hi zawng —meia han hliau zuai pawhin a alh paw phât thei asin! Chaw-chhùn kan fàkho ta! Tuikuk chaw chhum tuizia ka sawi bâng thei lo—taivâng tui anga thìl thah, an tih hi a lo dik khawp mai! An chawhmeh kha rim nei chi a ni a, inzawh chipchiar chi-ah ka ngai lo. Tam tàwkah a lo tui èm èm mai zèl zawng a ni!

Chawhnu dâr 2:00 PM vèlah kan thian thenkhatte chu Kauchhuah panin an kìr leh ta a. Kei leh ka thianbul bìk nèn —duichuani ûm khat an thlawr chhûng nghàk khawtlaiin kan thu fual  ta a. Tlâng letliamah nî a pil hman ta, a dai ruih tawh a. Pu Vâra khàn, “Tlângdunga in hàwn chuan sakei ka hlauhthàwnpui deuh che u si! Phaizâwl-ah lah—kawng in hre chuang àwm si lo, phaiah hian sai a che zauh zauh bawk si. Lawngin De lui ka zawh chhohpui ang che u,” a ti a. Mahse, lui dunga kan chhoh chuan hun a duh rei lehzual fê dâwna kan hriat avàng leh luia chesual palh kan nih chuan kan bungraw ah ringawt pawh man to tham a nih avàngin, tlângdunga a rang thei ang bera kìr leh tùrin kan insiam ta a. Kan duichuani ûm chu hnahthial hnahin phui takin kan hnawh a. Ka savun Camera bag-ah chuan dìm takin ka thun lùt ve ta a. Camera leh thil dang a buak vaih chuan —chuti hlauh!

Hmanhmawh chuh leh hnuhnawhin kan kìr ve leh ta : Pu Vâra chuan De lui ràl lehlam thleng chuan min thlah a … lu a kai chhekchhawk ta maw tiha kan han invai liam tà chu unau hmêl haih a ni vèl chiah a. Khàm titih, mau zung filawra kan uai thlàkna hmun chu a lo thim ruih tawh a. Hetih hun lai hi thla mang lek lek hun a nih tawh avàngin thla èng a chhuak har hle a. Thingthlavàr èng vû vû chu kan hmuh chu kan han chhar khàwm ngial a. Kan kawng kalna tùra chhit teh kan tum a. A theih loh chiang khawp mai! Thimin min nang chiang ta. Kal lama, “Lasi nula rawn kal se,” kan tihna lui dung khawkràwk kha kan hnaih hle tawh a.

Ka han indap ngial a. Silaimu ka nawr tawlh ka nawr tawlh a. Thil hriatchhuah zawk ka nei —ka thianten ka silai an lo pu haw tawh si, a mu pakhat mah ka lo hawn tel tîr si lo! Chutih lai chuan, nawalh bâwm khat, zàng hai mai hi ka dap fuh mial a. Kan làwm khawp mai a. Ka kutzungpuiin ka’n nawr hawng a, fung khat chiah tak tak hi a lo awm a.  

Mau hnah ro kan han fawm khàwm a, meichher siam tùrin uluk takin nawalh fung khata meichher siam ngei tùrin kan han bei dùn ta a. Ngaw pik hnuai, a dàm rang lam ngang a ni bawk a —hnah ro mah ni se a hnàwm ru riau ni tùr a ni. A kang chhun a kang lâwn, a làwmawm teuh mang e. Mahse, a mit leh ta duak a … nawalh fung dang han nawh leh tùr kan nei ta lo. Thingthlavàr chhar khàwm eng atân mah a sàwt ta chuang si lo …

Ri rek ringawt pawh, a râltit-awm vek tawh —  

 

Lasi nula rawn kal se ka va ti! #2 i lo ngaichâng leh dâwn nia! Thanks for your visit. 

WELCOME!   

Lèn luhna thlàkhlelhawmte   

Advertisements

7 Responses

Subscribe to comments with RSS.

  1. tetea7 said, on February 11, 2010 at 1:16 pm

    De-Lui kam, Kauchhuah leh Zâwlpui Ram vel hi a lei a han tha mai mai khawp a — Pu Denghnuna’n, “CRP pawh hi phun ringawt ila, kar lovah a chawr hring nghulh thei ang,” zuk ti pek a!

  2. hmingtea said, on February 12, 2010 at 2:41 pm

    Atirah ka’n chhiar sual mai chu! “Dee lui” tiin ka’n chhiar roh. Ka rilruah “Miller of the Dee” sulhnu in chhui dawn a ni maw, kan tirilru a.

    De lui hi kan naupan lai L P School-ah khan Mizoram luiteah khan kan zir tak kha, chhim luang zinga mi a nih tak kha maw!

  3. lalropuia said, on February 14, 2010 at 5:03 am

    Nu pakhat hnute sei tak thla i laksak lo chu ka uipui khawp mai che 😛 😆

  4. Makima said, on February 14, 2010 at 9:10 am

    Lasi pitar tal lo kal se tha tur! A ngaihnawm khawp mai… lu a’n hai map tawh hi chuan lui dung kalte hi kan huai sawt zel zu nia …

  5. mesjay said, on February 15, 2010 at 10:54 am

    Ti zel chuan….?

  6. chawnghilh said, on February 15, 2010 at 9:18 pm

    Ka va thlirkir khat tak!

    tetea7 : Leitha (fertilizer) leh khawpui ri dur dur pawh engmah a nih phah loh hmel —khawpui ri rum rum kan hriat hian mithiamte chuan nitorgen hi 80% dawnthaw a in-recharged e, thlai reng reng hian than nan an hmangin an ngeih, an ti thin! CRP pawh hring no dup khawpa tharchhuah theihna De Lui kam chu a chhe lo em em awm dawn tak e! Pu Denghnuna IAS kha Pu Hangpawla fapa, Lunglei Zotlang-a mi a ni a, pa namai lo tak a ni. Kan inkawm ngeih teh mai asin!

    Lalropuia : Nude photography-ah chuan mit hip ber pawl tur a ni ve pakhat asin, ka capture hman ta miau si lo!

    Hmingtea : Mizoram-a chhim luang lui kan neihte hian Indian Ocean-ah an inbun ruak a, tuifinriat sangha tui tak tak thenkhat tui (fuan) turin kan Mizoram chhim luang luiah an rawn chhoh theih phah a. Hmar luang kan neih Tlawng, Tuirial lui etc., kan neihte ai chuan chhim luang Mat, Tuichang, Chhimtuipui, Tuichang-te hian sangha tui chi an ngah zawk reng a ni.

    Makima : Lasi nula pawh kan hmu tha ngam tawh lo va, lasi-pitar leh putar phei chu hmuh ngam ngaihna a awm tawh lo! Tuikuk nu, a hnute feet 1½ dawnthaw-a sei phei chu kan hmu lasi-pitar thuak maw le! 🙄

    Mesjay : Hriat belh i chak avang chauhvin, ka ziak chhunzawm leh dawn ta maw, ka va peih lo —just kidding! Ti zel chuan … i rawn ti miau si! Ziak zawm leh mawlh ang!

    Viewers 20 ka neih belh leh chuan 10,000 viewers ka nei ve dawn ta tlat mai! Visitors heti zat zat ka neih ka inring lo, ziak min tiphur e. Ziak zawm leh ngei ang! September thla tawpa Blog tarlang tanin, October, November, December of 2009; January, February of 2010 —thla nga vel chhunga 10,000 neih ve chu ka phu lo teh asin!

  7. mesjay said, on February 16, 2010 at 7:57 am

    Ziak zawm thuai thuai roooooh! Leh lasi nula hmu tak2 ula chuan in hlau hle awm sia.


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: